Mülk ve rızk kavramı ne kadar hayati önemle belirtilirse belirtilsin rızk kavramı ve mülk kavramına endeksli böyle bir başlangıç yoktu. Hayat bunların izini bile taşımıyordu. Çevrede kütle durumuyla ve akan potansiyeliyle enerji vardır. Enerji türlü permutasyon ve kombinasyonları veren üs sel durumları içinde mikro bir biçim alışın makro görünüşüyle de çevredeydi.
Her şey evrene açık oluşun kısmi bir kapalı durumuyla yokuş aşağı olup; izole bir evren özelliği gösterecek entropi içindedir. Hayat: yokuş aşağı olan entropi duruma karşı fiziki bir dirençle, kimyasal bir reaksiyonla, biyolojik bir tutumla; evrimsel kuvvetler eşliğinde bugünkü durumdu.
Entropi o şeyin kendi iç dönüşümü ile ortaya konuyordu. Entropinin daima dağılma ve saçılmadan yana olan bir uzay zaman yönü vardı. Dağılma saçılmalar açık evren davranışının kesikli sürekli durumlarıyla atom yapıları gibi öbekleşirler.
Dengeye girmemiş dağınıklığın ya da yıkımın milyarlarca kere milyarlarca türlü permütasyon ve kombinasyon olasılıkları varken atom yapılar çok çok kısıtlı bir kombinasyonlar içinde olur. Entropiye kayan yıkılmanın yolu çok çok türlü iken yapmanın inşa olmanın yolu çok az türlüdür. Bu nedenle yıkmak kolay yapmak zordur.
Atoma dek yapılar çok az kombinasyonlar içinde yeni bir düzenli kimyasal yapıları oluşurlar. Atomik düzeydeki kısıtlı kombinasyonlar; bir tek atomun yapamayacağı türden yepyeni bir özelliklerle polimer yapılı molekülleri ortaya korlar.
Buna kimyanın evrimi diyorduk. Yeni özellikli polimer moleküllere bir örnek verecek olursak hidrojen atomu sayısız kombinasyonlara açık yanıcı bir gazdır. Oksijen atomu da sayısız kombinasyonlara açık yakıcı bir gazdırlar.
Hidrojen, hidrojen atomu; oksijen, oksijen atomu; ya da oksijen, hidrojen atomları bileşimleri sayısız kombinasyonlar yapabilmek yerine çok daha kısıtlı kombinasyonlarla örneğin su moleküllerini ortaya koyarlar. Su ne yanıcı, ne yakıcıdır. Su, tek tek hidrojen ve oksijen atomunda olmayan yepyeni bir özelliktir.
İşte kısıtlanmış olanaklarıyla kimyasal evrimin büyük moleküler yapı ortaya koyması, bir başka yoldan bir başka düzlemden öbekleşen potansiyelin entropiye karşı geçici bir direnç, geçici bir düzen ve denge durumları ortaya koymasıydı.
Düzen ve denge entropiye karşı geçici bir direncin oluşması demekti. Geçici düzen ve denge kısıtlı kombinasyonlar demekti. Kısıtlı ve geçici kombinasyonlar yırtılan kâğıdın tekrar kâğıda dönüşememesindeki tersinmezlikti.
Entropiye kayan süreç çok çok türlü kombinasyonların dağılım veya saçılışıyla var iken, tersinmenin önünde hiç bir engel yoktur ve tersinmeli görülmeyecek bir olay kombinasyonu değildir.
Entropiye dağılan süreç kesikli sürekli durum ve öbekleşme özel bağıntısı içinde düzenli yapılar ortaya koyduğu kombinasyon kısıtlılığı içinde tersinmezlik sık görülebilecek bir olay değildir.
Tersinmezlik görülmez değil olasılığı sık olmayan bir durum değerine gerilemekle ömrü hayatımızda pek görülür olmamaktadır. Düzenli kısıtlanmış kombinasyonlu bu durum çok çok uzun erimde evrenin, izole evrene doğru dönüşen geçici entropi durumun tersinmez ligini de ortaya koymasıydı.
Yokuş aşağı olan entropiye karşı direncin geçici bir düzen oluşturmasıyla kimyasal çeşitlilik kadar moleküler bir biyolojik çeşitlilik ve biyolojik evrimle kuvvet alanlarıyla hayat; özne durumlar, sosyal tutumu ve toplum gibi inşa yapıları ortaya çıkarıyordu.
Buraya kadar olan anlatımda gördük ki mülk sahipliği, rızk dağıtma gibi öznel anlamayı verecek yapı ortaya konamamaktadır. Bu tür öznel mantığı ortaya oyma ancak çok ilerlemiş üreten bir kolektif yapıların kişi benci yapılara dönüştürülmesi ile sistemi enfekte eden bir anlayış olacaktı.
Entropi, kesikli ve geçici durumlarıyla öbekle, biriken, depo edilen enerjinin; boşalan, saçılıp dağılan bir en az enerjili potansiyel konum içinde olacağı bir duruma doğru dağılmasıydı. Dağılma ancak büyük bir denge durum içinde enerjinin anlamlı bir iş yapamaz olmasının da saçılmasıydı. Bu durum da toplam kütle transferi ve enerji transferi değişmez.
Demek ki enerjinin en çok denge durumlu dağılım içine girmesi olan entropi, uzak gelecekteki uzay zaman içinde; çok ilerde ve izole bir sistem ürünü olmakla ancak oluşacaktı. Evren gelecekteki entropi yoğunluğuyla izole sistem olmanın kimliğine bürünecektir. Fakat evrenimiz açık evren olarak görülmekte birlikte entropi de her durumda artmaz.
Evrenin içi açık ve kapalı sistem döngüleriyle girişir. Açık sistemde her zaman kütle ve enerji giriş çıkışları vardır. Kapalı sistemde kütle girişi yoktur ya da çok kısıtlıdır. Ama kapalı sistemde her zaman enerji giriş çıkışı vardır.
İşte bu nedenle açık ve kapalı sistemde entropi geçici bir süre için düzenlenir. Hayat; entropiyi geçici ve türlü biçimleri içine sokan kombinasyonların seleksiyonlu düzenlemeleriyle vardır.
İzole sistemde ne kütle-enerji girişi olur. Ne kütle ve enerji çıkışı olur. Şu bilgiyi de ekleyim. Entropi artar ama entropi her durumla da artmaz. Öyle olsaydı su hiç donmazdı. Buzun iç düzeni çok düzgün ve en az entropi durumladır. Bu nedenle buz entropi olan bir ortamda kendi kendine iç enerji düzenli olan kristal yapılara bir örnektir.