Muhâzarât 

Osmanlıca yazılışı : Muhâzarât :  محاضرات

Muhâzarât ; muhâzara' :  sözcüğünün çoğuludur.  Sözlüklerde : “Akılda tutulan faydalı bilgiler veya hikâyeler “,[1] “Unutulmayan, yeri ve zamânı geldikçe tekrarlanan edebî, târihî fıkralar, hikâyeler, latîfeler veya ilimle, fenle ilgili bilgiler “ [2]şeklindedir.  İskender Pala, Ansiklopedik Divan Şiiri adlı eserinde ise bu kelimeyi “ Arap Edebiyatında her türlü pratik ve yararı bilgileri içeren didaktik eserler “ [3] olarak ifade eder.

İlk kadın romancılarımızdan olan Fatma Aliye’nin, bir romanının da adı Muhâzarât’tır.

Edebiyatta Muhâzarât

Muhâzarât; sözcüğü edebiyatta terim anlamı ile Arap edebiyatında faydalı bilgiler ve ders verici öyküler, kıssalar,  içeren zevkle okunacak olan, pratik ve yararlı bilgiler öğretici eserler anlamına gelir.

Divan edebiyatında bı türde pek eser verilmemiştir. Ancak Bursalı Mehmed Tâhir’in Osmanlı Müellifleri adlı eserinde Yakovalı Hüseyin Rızâ Paşa^nın , Mecmûa-i Muhâdarât adlı bir eserinden söz eder. [4]

Mutasavvıf, şair ve muallim Şeyh Vasfi’nin eski edebiyatı savunduğu ve Fars edebiyatından çeviriler ve örnekler verdiği “Muhâzarât “ adlı bir eseri vardır. [5]

Muhazara türü kitaplar evrensel nitelikler taşıyan konuların yer aldığı kitaplardır. Bu kitaplarda evrensel nitelikler taşıyan, haberler, düşünceler, anılar, seçkin şiir ve hutbeler, edebî ve ahlâki yazılar, edebi sohbetler anekdotlar vb yer alabilir.

Bu tip kitaplarda eskilerin tabiri ile "Nevâdir-i garîbe ve ma'ânî-i nadire (Orijinal düşünceler ve ender mânâlar)" başlığı altında ustaca yazılmış ve anlatılmış olan belagat kitaplarını andıran titizlikle hazırlanmış konular ele alınır.

Arap edebiyatında muhazara türündeki  kitaplar IX.yy.da ortaya çıkmış,  XIII.yy.a kadar önemli eserler verilmiştir. Bu türün ilk büyük yazarı Câhiz'dir. (ö. 869). Bir kelam bilgini olan Câhiz'in seçilmiş şiir ve hutbeler üzerine görüşlerini anlattığı Kitâ[1]bü'l-Beyân ve't-Tebyîn adlı belagat eseri (bs. Bulak, 1895; Kahire, 3 c., 1914) muhazara türünün ilk önemli örneğidir. [6]

Abbasiler döneminde başlayan bu sınıflandırmaya giren eselerin ilkini Cahiz( öl. 869) yazmış, İbni-i Kuteybe, ( ö. 889) , Eb2ul Meali Abdülaziz ( Ö.1100) İbnü’s Sarac Caferb. Ahmed ( ö .1106) Carullah Zamahşeri ( ö.1143)  Suyuti ( ö. 1505 ) vermişlerdir.

 

KAYNAKÇA 

[1] https://www.osmanice.com/osmanlica-20355-nedir-ne-demek.html

[2] https://www.lugatim.com/s/muhazarat

[3] İskender Pala , Ansiklopedik Divan Şiiri,s.345

[4] https://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mecmu-a-i-muhazarat-mecmu-a-i-muhadarat-riza-pasa

[5] https://phebusmuzayede.com/88672-muh-zar-t-seyh-vasfi-ithaf-imzali-karabet-matbaasi-istanbul-1318-84-s-13x19-cm.html

[6] İskender Pala Ansiklopedik Divan Şiiri , s.345