Oruç Ramazan Ayı Şiirlerde Oruç ve Sevgili

Osmanlıca yazılışı oruç : اورو

Oruç ibadeti  İslâm'ın beş şartından birisidir.  Oruç ibadeti, şafağın ( fecrin tan yerinin) ağarmasından yâni imsaktan güneş batıncaya kadar yemeği, içmeği ve cimâ'yı terk etmek ile yapılan bir ibadettir. Saatin belli olmadığı eski devrilerde henüz şafağın sökmediği an öncesinde” ak iplik ile kara ipliğin seçilemediği”  anı imsak olarak kabul etmiştir. İmsak orucun başladığı vakittir.  Güneşin tam olarak battığı an ise oruçun bittiği iftar vakti olmaktadır.

Sahur, oruça başlamak için imsak öncesi yenen yemek, iftar ise orucun sona erdiği güneşin battığı andan sonra yenen yemektir.   Oruc, ibadeti imsak öncesi kalkarak oruca niyet edip  güneş batıncaya kadar yani iftar vakti gelene kadar  hiçbir şey yemeden, içmeden, cinsi münasebette bulunmadan dedi kodu, yalan ve riyadan uzak durarak yapılan bir ibadet olmaktadır

 

HİCRİ TAKVİM VE RAMAZAN AYININ TESPİTİ

 

Oruç Hicri takvime göre Ramazan ayında yapılan bir ibadettir

Oruç Hz Muhammed ve Müslümanların Mekke’den göcüp Medine’ye Hicret ettikleri ikinci senede Müslümanlara farz olmuştur. Buna göre Hicrî takvimin başlangıcı Hicretin başlangıcı kabul edilmiştir. Hicretin başlangıcı miladî takvime göre 23 Temmuz 622'ye denk gelmektedir. Hicrî takvim, Hz Ömer'in halifeliği zamanında Hicretten 17 sene sonra Hz Ali'nin önerisiyle, Hicretin gerçekleştiği yıl 1 kabul edilerek oluşturulmuştur. Bu tarih miladi takvime göre 639 yılına denk gelmektedir

Hicri takvim, 1 yılı 354 ya da 355 güne tekabül eden 12 kameri aydan oluşur. Bu nedenle Hicri takvime göre ramazan ayları her yıl ortalama on bir veya on iki geriye gider. Bu nedenle miladi takvimdeki gibi her yıl aynı ayda ve günde oruca başlamak mümkün olmamaktadır. Aksine her yıl 10 veya 11 gün geriye gidildiğinden ömür boyunca bir insan yılın her on iki aynın her günü ve haftasında oruç tutmuş olabilmektedir.

Ramazan ayı veya oruç tutma vaktinin gelmiş olduğu Ramazan ayı hilalin görünmesi ile başlayıp, hilalin kaybolması arasında geçen 30 günlük süredir.

Oruç ibadeti akıllı, sağlıklı buluğ çağına gelmiş her Müslüman’a farz kılınmıştır.  Oruca Arapça savm,Farsçada "ruze" denmiştir. Oruç, farz, vacip, sünnet, mendup, nafile, mekruh olmak üzere altı kısımdır. Böylece oruç ibadeti sırasında yapılması farz olanlar, sünnet olanlar, vacip olanlar, mendup veya müstehap (veya Müstehab: sevilen, beğenilen" olanlar, sonradan tutulacak olan nafile oruçlar, oruç esnasında yapılmaması gerekenler yani mekruh olanlar belli edilmiş olur. Bilndiği gibi çeşi,tli hallerde oruçun tutulmaması veya sonradan tutulmak üzere kazaya bırakılması mümkündür. 

Müslüman’a farz olanlar hilalin görünmesiyle 30 gün içinde imsak ve iftar arasında hiçbir şeyin yiyip, içilmemesi, cinsi münasebette bulunulmaması ve Müslümanlara haram kılınan şeylerin bu süre içinde yapılmamasıdır. Oruç bittikten sonra Ramazan Bayramı yapılır ve bu bayrama tan sonraki bayrama Iyd-i Fıtır ( fitre bayramı da denir)

Şiir dünyamızda ramazan ve oruç yukarıdaki bilgiler ışığında sık sık ele alınan bir konudur. Ramazan ayındaki ibadetler, oruç ile ilgili farzlar, sünnetler, vacipler, mekruhlar, orucun kazaya bırakılabilmesi vb farklı şekillerde de ele alınmış, oruç aşığın sevgiliden ayrı kalması gibi düşünülmüştür. Sevgiliye kavuşmak ise âşık için bayramdır. Sevgili ile birlikte olmak oruç tutmaktan evla görülmüştür. Çünkü orucun sonradan tutulmak üzere kazaya bırakmak mümkün iken sevgili ile buluşmak ertelenemeyecek bir haldir.

DİVAN ŞİİRİNDEN ÖRNEKLER

Boz savm-ı dil-i zârumı gel şâma ne hâcet

Besdür bize ebrû meh-i bayrâma ne hâcet   Sa’id Giray

 

Cekdim fırak n savmım erdim cemalin ıdine

Ac leblerin meyhanesin ney gibi nalân et beni    Ahmed Paşa

 

Gel gel beri ki savm ü salâtın kazâsı var

Sensiz geçen zamân-ı hayâtın kazâsı yok  Nesimî 

 

Dedim artırdı gamın hanını hecrin gecesi

Dedi ni'met coğ olur cün k i şeb-i ruze gele   Ahmed Paşa

 

Gerçi ki şeyẖ·i ṣavmaʿa tevbeye dest·i ḥaḳ ṣunar

Sāḳiyi gör ki luṭf idüb el diyene ayaḳ ṣunar    Necati Bey

 

Yārānı ŝōfí ŝavma_aya da_vet itmesün

Rıšl-ı girān elinde iken ĥıffet itmesün   Necati Bey

 

Şehr-i mahsus oldu çün şehr-i sıyam

Farzdır anda oruç tutmak tamam.

 

Müslimin ü müslimata muttasıl

Mah-ı savrnın ruzesi farz oldu biL   Nahifi