Sadak Ok Torbası Tirdan Tirkeş

Osmanlıca yazılışı Sadak :  صداق

Dilbilimcilere göre sadak sözcüğü Moğolca kökenlidir ve Moğolcadaki “sagadag” veya “saadag “ sözcüğüne dayanır. [1]Şu halde bu sözcük Türkçeye akraba bir dili olan Moğolcadan girmiştir.  

Moğolcada ok torbası anlamına gelen ve Türkçe yede aynı anlam ile giren sözcüğün yazılı metinlerdeki ilk kullanımı Kitab-ı Dede Korkut’ta olmuştur. (  Sadakından doksan okun yere dökdü.)  Sadak kelimesi Türk dilinin hemen hemen tüm şubelerine geçmiş, Rus ve Ukrayna dillerinde de girmiştir.

Sadak sözcüğü, ok torbası, İçine ok konulan, torba, kutu biçiminde kılıf anlamlarına gelir. Sadak sözcüğünün eş anlamlıları kubur, tirdan ve tirkeştir. “Kubur kelimesi eski dilde sadak ve tîrkeş ; eş anlamlı olarak  ok çantası,  okluk, ok ile yay koymaya yarayan torba anlamındadır. Kubur, sadak ve  tîrkeş  içine ok konulan torba veya kutu biçiminde kılıfa denmektedir. Sadak ve Tirkeş de içine ok konulan, torba ya da kutu biçiminde kılıfa denilmektedir. Tîrdan sözcüğü de ok anlamındaki " tîr " kelimesinden gelir. Bu nedenle  tidan sözcüğü de ok konulan kılıf veya torbadır.” ( bkzKubur Sadak Ok Torbası Tîrkeş ve Tîrdân Nedir )

Okların en önemli savaş araçlarından birisi olduğu dönemlerde oklar sadak, tirkeş veya kubur oalrak adlandıırlan torbaların içine konulurdu. Bu torbalar okçuların sıratlarına bir bağla bağlanırdı. Bazı okuçular sadaklarını bel kemerlerine bağlı olarak da kullanırlardı. Sadaklar deriden, kürkten,  dokumalardan veya hafif ağaçlardan ( huş ağacı gibi ) yapılırdı.  

Bu musannâ kuburda bu riifeng

Oldu gene ile ejderhâya misâl   Nazîm

Çifte kuburları da ağalar çakdım almadı

Dört yanıma bakdım ağalar kimse kalmadı

En küçük kardeşten be ağalar imdat olmadı

 

Aman vezir oğlu vezir yazık şanına

Şu gençlikte nasıl kıydın tatlı da canıma   Edirne Türküsü

Mustafa'nın belinde de çifte de kuburlar

Mustafa'yı sorarsan gemide vurdular

Mustafa'nın perçemini al gana yudular   Kırşehir, Mucur, Küçük Kavak Köyü,

 

KAYNAKÇA

[1]https://www.etimolojiturkce.com/kelime/sadak