Halk arasında son nefesi verirken Azrail’in ve Şeytan’ın ölen kişiye nasıl gözüktüğüne Peygamber Efendimizin de imdada gelip ve şefaat ettiğine dair bazı İnançlar vardır

Bu inançlara göre ölmekte olan bir insan son nefesini verirken önce Şeytan’ı görür. Şeytan elinde bir bardak soğuk su ile son nefesini vermekte olan o insana gözükerek “ eğer imanını bana verirsen bu suyu sana veririm “ dermiş. Ölmek üzere olan hasta bu soğuk sudan içebilmek için imanını Şeytan’a vermek zorunda kalabilirmiş.  Bu nedenle eski devrilerde ölmekte olan hastanın ağzına bir pamukla zemzem veya su vermek âdeti vardır

Ölmek üzere olan insanın canını almaya gelen Azrail,  o insanın dünyadaki amallerine göre güzel veya korkutucu görünür. Eğer ölen kişinin inançları sağlam, amelleri iyi ise Azrail ona güzel gözükür. Eğer tersi ise Azrail ona çok çirkin ve korkutucu bir şekilde gelecektir.

Ölmekte olan insan itikatlı İnançlı ve iyi amelli birİ ise peygamber de ona şefaat edecektir

Ölmekte olan hastanın ağzını pamukla ıslatmak âdetinden divan şairleri de bahseder. Elbette ki bazı divan şairleri bu inanca saygı duymuştur. Ancak bazı divan şairleri bu âdeti birazcık da şakaya getirmişlerdir.   Örneğin bazı rindane yani içkiye düşkün şairler son nefeslerini verirlerken ağızlarına su yerine şarap verilmesini ister. Bazı divan şairleri ise sevgilinin dudağındaki suyu içerek ölmeyi tahayyül eder

Yâr derdi ile ölürken bana şerbet ey refik

Şol sudur imân için bimâra Şeytan arz eder. Necati

Necati bu şiirinde ölürken Şeytan’ın ona musallat olup imanının çalmaması için dudağına su verilmesini istiyor.  Şairin imanının Şeytanın elinden kurtarmak için istediği bu su ise yârin dudağının ıslaklığı olmalıdır.  

Hastalıktan şöyle tenhâyım bu gurbet hânede

Penbe ile ağzıma su tamzarır tebhaleler    Âhi

Cânımı al bana bir tek bûse ver dedim. Dedi

Can verirsen ağzına tamzarayım bir pare su. Hayreti

Bâlin-i gamda teşne koma Ruhî’yi medet

Penbeyle koy dehânıma  ey sâkî âb-ı surh    Rûhî [1]

Ey saki beni gam yatağında ölürken beni suya çok istekli , çok susuz koyma. Ağzıma pembe ( pamuk yerine pembe renginden dolayı muhtemelen erguvan şarabını kast ediyor ) ile âb- sürh yani şarap dök !( veya damlat )   (  bkz  Erguvan İle Erguvan Şarabı)

Almak ister seni ben hastadan îmân-âsâ

Şişe-i bâzi ile ağyâr Ezazil gibi    Sabit 

Ey sevgili düşmanlarım seni benden hile ile almak istiyor. Tıpkı şeytanın ( ezazil ) son nefeste hastalara hokkabazlıkla su gösterip imanını aldığı gibi. [2]

 

KAYNAKÇA 

[1] Ahmet Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996, s. 440

[2] Ahmet Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996, s. 440