Şürb-i Yehûd 

Osmanlıca yazılışı : şürb :  شرب : İçmek

Osmanlıca yazılışı yehûd :  يهود : Yahudi

Osmanlıca yazılışı  :  şürb –i yehud : يهود شرب

Şürb –i yehud يهود شربArapça isim tamlamasıdır. Yahudi içişi. “Yehûdâ şarâbı”, şarabı gizli gizli içmek anlamında kullanılır. [1]Esasen Yahuda,  Yahudi anlamına gelen yehud sözcüğünden hareketle sarhoş olmayacak kadar içmek Musevililere serbest olduğu halde sarhoş olacak kadar içtiğini gizlemek için “ gizli gizli şarab içen Yahudi” anlamına gelmektedir. “ İslâm'a göre şarabın küllisi haram iken Hıristiyanlık ve Musevilikle çok içip sarhoş olmak haramdır. Yahudilerin şarabı az içmesinin sebebi bu olsa gerektir.” [2]

Yahudiler;  eski edebiyatta Yahuda, Cehûd, Cehudi, Yehud sözcükleri ile anılmışlardır. Yahuda, en büyük İsrail kabilesinin adı iken zamanla Musevilerin hepsine Yahudi denmeye başlanmıştır. Yahudilik, semavi dinlerin en eskisidir ve Peygamberleri Hz İbrahim ve kutsal kitabı Tevrat, sarhoş olmayacak kadar içki içmeye yasak getirmemiştir. Fakat anlaşılan o dur ki içkiye düşkün Yahudiler, sarhoş olacak kadar içmediklerini göstermek için olsa gerek fazla içki içmek istediklerinde şarabı gizli gizli içmişlerdir.

Kanuni ve IV. Murat devrilerinde olduğu gibi içki yasağı konulduğu dönemlerde  divan şairleri ve ayyaşlar mahzenlere, yer altındaki meyhanelere kapanarak gizli gizli içerler ve şahnelerden saklanırlarmış. ( bkz Osmanlı Devrinde Meşhur Şarap ve Esrar İçme Yasakları 1 )

Osmanlı devrinde şarabın yasaklandığı vakitlerde gayrimüslimlere göstermemek kaydı ile gizli gizli içmelerine izin verildiği için öyle yaptıkları anlaşılır. “ Yahudiler şarabı severler, ama onu gizli içerlermiş. Böylece Hıristiyanların şarab içme âdetine uymamış olurlarmış.”[3]

Divan şairleri Şürb-i Yehud terkibini, “şarabı gizli içmek” anlamında ve zahit ya da softa kimselere laf atmak maksadıyla kullanmışlardır. Yahudiler şarap içmeyi  sevseler bile diğer dindekilerden saklamak için şarabı gizli gizli içerlermiş. Onları  bu niyetle içki içtiklerini saklamalarına da şürb-i yehud denmiştir.

Güya Yahudiler, dini tatilleri olan cımartesi günü dışarı çıkmazlar, mest olmayacak kendi dinlerinde yasak olmayacak kadar gizli gizli şarap içerlermiş. Yahudiler de şarabın kendisi değil çok içip sarhoş olmak yasaklanmıştır. Müslümanlarda ise şarabın azı da çoğu da, kendisi de içilmesi de haramdır. Bu nedenle softalar içki içmez. Ancak bazı zahidlerin gizli gizli şarap içmeleri şürb-i yehuda benzetilir.

Gizli içmek bâdeyi şürb-i yehu

Keyfini saklar o kavm-i bed hud    Sünbülzade Vehbi

Bize ikrâr hoşdur zâhidün şürb-i Yehûd’ından

Hudâ âgâh iken hîç i‘tirâf inkâra benzer mi   İzzet Ali Paşa, [4

Şevk ile yine gevremiş îmânı rakibin

Çekmiş gibi kâfir o bütü şürb-i yehûde Nedîm

Zahidin kârı hemân şürb-i yehûd etmektir Feyzî

Zâhidâ şürb-i yelıûd ile görülmez ııeş’e

Zevk-i rindâneyi bir meygedeye var da gör   Pertev

Zâhid sana kim dir ki hafî şürb-i Yehûd it

Mey-hâneye rindâne var isbât-ı vücûd it    [5]

Zahida şürb-i yehud ile görülmez neşe 

Zevk-i rindaneyi bir mey-kedeye var da gör.   Pertev 

KAYNAKÇA 

[1]/post/sarab-kokeni-anlami-sarap-turleri-benzetmeleri-soz-gruplari/139927

[2] İskender Pala Ansiklopedik Divan Şiiri,

[3] İskender Pala Ansiklopedik Divan Şiiri,

[4] Yusuf BABÜR, KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE GAYR-İ İSLAMİ İNANÇ UNSURLARININ KULLANIMI, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Cilt: 30, Sayı: 2, Sayfa: 165-188, TEMMUZ – 2020

[5] Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (2009). İsmail Beliğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay. 495).