Ters Nal Çakmak Hile Yapmak Şaşırtmak

 

Eskiden at, ayak ve nal izlerine göre iz sürmek, iz sürerek rakibi, düşmanı, şakiyi, suçluyu, kaçağı yakalamak yaygın bir uygulamaydı. Bu iş için eğitilmiş iz sürücüleri bulunur,  ayak veya nal izlerinden iz sürerlerdi.  Ancak suçlular, kaçaklar, şakiler, hatta keşif kolları vb ise iz sürenleri şaşırtacak hamleler veya hileler de yaparlardı.  Örneğin eşkıyalar, kaçaklar, keşif kolları, takipten kurtulmak için atlarına ters nal çaktırırlar böylece peşlerine düşenleri şaşırtmak ters yöne sevk etmek hilesine başvurmuş olurlardı.  Bu hileye veya hileli iş yapılmasına ters nal denilmekteydi.

Bu nedenle eski devirlerde ters nal tabiri el altından iş çevirmek, kurnazlık yapmak, hile yapmak anlamlarında da kullanılmış, bu konular edebiyata ve şiir dünyamıza da girmiştir.

 Ters, aksi, hileli anlamlarına gelen nâl ü vâjgûn, nâ’li bazgûne tabileri de ters nal ile alakalı olmaktadır.

 

Gördü na’li vajgun ile el altında iş

Ters yüzlü mühre benzer rind-i âlem görmedim Sâbit

 

Düşmenân oldu bîm- tîgından

Bajgun na’lle feres-ı cûnbân     Nazim

 

Düşmanlar atlarının ayaklarına ters nal çaktırıp üzerine geliyorlarmış gibi yapıp senden kaçtılar.