Eşref ve Hiciv

1847'de Manisa'nın Kırkağaç ilçesi Gelenbe kasabasında dünyaya geldi. 1912'da aynı kasabada yaşamını yitirdi. Asıl ismi Mehmet Eşref’tir. Dedesi âlim ve matematikçilerden Gelenbevi İsmail Efendi’dir. Babası ise Usulizade Hafız Mustafa Efendi'dir. Babası Deli Hafız diye tanınmıştır, Annesinin de hafız ve şair olduğu söylenmektedir. İlköğrenimini Gelenbe'de tamamladı. Manisa'da Hatuniye Medresesi'nde Arapça ve Farsça dersleri aldı.[1] Özel öğretmenlerden matematik, tarih öğrendi. “Hatuniye Medresesi’nde Arapça, Farsça, matematik ve fizik dersleri almışsa da bütün öğrenimi birkaç yıldan ileri gitmemiştir. Bunu, “Biz hüdayı nabitiz, bizde muallim hakkı yok” diye espri konusu yapan Eşref, döneminin birçok aydını gibi kendi kendini yetiştirmiştir”[2] Daha sonra sınavları dahi kazanmış olmasına rağmen, Yıldız Sarayından rütbe alamadı. [3]Bu durum belki de onun bir hiciv şairi olmasına devlet adamlarına ve Padişah’a karşı duyduğu kini hicivleri ile dile getirmesine yol açmış oluyordu. 1870'te Manisa Vilayeti Tahrirat Kalem’inde memur olarak göreve başladı. Turgutlu, Akhisar ve Alaşehir'de mal müdürlüğü yaptı. Fatsa kaymakamlığına atandı. [4] Birçok ilçede kaymakam olarak çalıştı; Çapakçur, Hizan, Ünya, Tirebolu, Garzan, Garbi, Karaağaç,Acıpayam, Buldan................
Yazılar
Deninin yerine gelen de bir deni olsun,
İncele
Şu benim nazır-ı bahriye Hasan Paşa’yı,
İncele
Hırsızı tedib ederler sille-i kanun ile,
İncele
Ağzıma ne gelirse söylerim,
İncele
Surete etme nazar, sirete bak arif isen,
İncele
İdare gitti, maslahat elde kaldı.”
İncele
Bir soğan soyulurken yaşarıyor da gözler,
İncele
Herkesin bu kârhane-i alemde bir davası var,
İncele
Kişi, kamil oldu mu üstad mertebesinde,
İncele
Oldu on temmuzda palyaço gibi bir maskara;
İncele
Hani sabık ile sultanı zaman beyninde,
İncele
Söz demem bir kimse hakkında tahkik etmeden,
İncele
İktidarın yoksa ispat etmeye,
İncele
Farkı yoktur ayıdan zerre kadar
İncele
Acıya hal-i sabavette alıştırmak için
İncele
Hükmüne bizler daha hayran olduk demekten,
İncele
Bir zamanlar sayda olduk müptela
İncele
Padişahım, bir dirahta döndü kim güya vatan.
İncele
Vükela kabrine heykel dikelim şöyle yazıp
İncele
Vakt-i, istibdatta söz söylemek memnu idi;
İncele
Besmele gûseyleyen şeytan gibi
İncele
Ey bana tiynet-î Adem'de saman var mı diyen,
İncele
İngiliz palyaçosu şu kralın halini gör,
İncele
Toprak altında da olsan bulurum
İncele
Mısır Osmanlı'nın elinden büsbütün çıktığı zaman
İncele
İstimlak
İncele
Yağlasın kız neyini hazret-î pir
İncele
Eşref'ten Neyzen'e:
İncele
Gâvur İzmir'de sokaklar dardır
İncele
Bârekallah taban keş olarak
İncele