Hocaya Başlamak

Hocaya başlamak eski devrilerde hatta günümüzde dahi “ Okula başlamak” anlamına gelen bir deyimdir.

Eski devrilerde okula gitme çağı gelen çocukları mektebe vermeye hocanın ilk ders olarak “ Rabbi yesir “ duasını okutmaya başlamasına “ Hocaya başlamak ya da okula mektebe başlamak” [1]

Bu alayın okuduğu duaya Bed’-i Besmele de dendiğinden  amin alayına Bed’-i Besmele Cemiyeti Töreni de denmiştir.

Eski devrilerde bir çocuğun okula başlama hadisesinin bazı ritüelleri olduğu da eski devirlere ait kaynaklardan ortaya çıkmaktadır.  Okula başlama ile ilgili yapılan çeşitli merasimler arasında, çocukları süsleyip ata bindirme,  komşu ve akrabaların toplanarak bir alay düzenleyip okula birlikte gitme, âmin alayı düzenleme,  âmin alaylarında yolda giderken dualar okuma,  meneccim ( münacaatlar ) okuyarak âmin diye bağırma törenlerinin olduğu anlaşılmaktadır.

Bu törenler arasında en yaygın olanının Âmin Alayı diğer adı ile Bed’-i Besmele Cemiyeti Töreni  olduğu anlaşılır. [2] Amin alayı eskiden sıbyan mekteplerinde  mektebe yeni başlayanlar için kurulan bir alaydır.  “ Çocuklar i lk mektebe, başlarken bir merasim düzenlenir  bu merasimde  ilahiler besmeleler, ilahiler okunur, çocuklar hep bir ağızdan âmin diye karşılık verirlerdi. " [3]

Âmin alayı" genellikle kandillerde, pazartesi veya perşembe günleri düzenlenir, sokakta yapılan kısmına da 'bed'-i besmele veya âmin alayı' adı verilirdi.

Birkiti şev k şevk âmine çıktı eşk tıflanı
Aman’ul amandır her birinin  ah u efganı          Şeyh Galip

Bu tip törenlerin Fuzuli’nin zamanında dahi yapıldığı Fuzuli’nin şu beytinden de anlaşılmaktadır.

Yine pir –i felek etfâl-i reyâhini yığıp
Feyz ta’alim ile  bustânı  debistân eyler       Fuzuli

Fuzuli’nin bu beytinden anlaşıldığına göre eski devrilerde açık alanlarda da çocuklara ders verilmekteymiş.

Önünde deyip besmele hâmemiz
O gün başladı hâceye nâmemiz.       İzzet Molla

 

ÂMİN ALAYI

Âmin Alayı Bed’-i Besmele Cemiyeti Töreni ve Detayları

 

KAYNAKÇA

[1] A.T.Onay, Eski Türk Edebiyatında Mamunlar, MEB , 1996, SHF 271

[2] /post/amin-alayi-bed-i-besmele-cemiyeti-toreni-ve-detaylari/148601