Cezl Nedir Aruz Ölçüsünde Cezl

 

Osmanlıca yazılışı Cezl :  جزل

 

Cezl :  جزل  Arapça kökenli bir sözcüktür. Eski dile ait sözlüklerdeki anlamları:  “Kalın odun. Tomruk.  Sağlam. Metin.  Güzel ve muhkem fikir. Rekik olmayıp doğru ve dürüst olan söz veya kelime.  Kâmil, dirayet sahibi, akıllı ve olgun adam.  “Şekillerindedir. Ancak  daha ziyade bu anlamaları söz mana ve tabir için kullanılır. Lafız cezl veya kelime-i cezelet ( sağlam söz veya kelime gibi ) ( bkz Cezalet Nedir ve Şiirde Cezalet  )

Cezl kelimesi cezalet ile aynı kökten gelir. Cezalet ise Divan edebiyatında ahenkle ilgili bir terimidir. Eski edebiyatta fesahatle ilgili bir vasfı anlatan belâgat terimi olan cezalet,  bazı kelimelerin kulağa kuvvetli gelmesi halini ifade eder.

Aruz Bilgisinde Cezl

Cezl , aynı zamanda aruz vezninde kullanılan bir terimdir. Aruz vezninde “ Mü- te- fâ- i - lün  “ cüzünü “ müf- te- i -  lün  “  cüzüne çevirmeye  cezl denmiştir