Erkân Nedir
Osmanlıca yazılışı: erkân / اركان
Erkan kelimesi Arapça kökenlidir. Sözcüğün kökü Arapçada direk, destek, sütun anlamlarına gelen rukn ركن sözcüğünden gelmektedir.
Erkan veya arkān أركان şeklinde telaffuz edilen sözcük rükn kökünün çoğulu olmaktadır. [1]Bu şekilde de sözlüklerdeki anlamları rükn kökünün çoğulu olarak direkler, destekler, önemli kişiler, temeller. temel unsurlar, ileri gelen kimseler. Üst düzeyde bulunanlar, bir topluluğun önde gelenleri, söz sahipleri,[2] büyükler, üstler manalarına gelmektedir.
Bu sözcük askeri anlamda general ve amiral rütbesindeki askerleri ifade eden bir terim olarak da kullanılır.
Erkan sözcüğü edebiyatta sözcüğün sözlük anlamları ile kullanılmış, Erkân-ı Teşbih, Erkanı istiare örneklerinde de olduğu gibi terim anlamlarda da karşımıza çıkmıştır. [3] (Erkan-ı İstiare Erkan-ı Teşbih Nedir )
Erkân sözcüğü özellikle ileri gelenler, en önde olan liderler, önderler, sözü dinlenecek olanlar, şeyh ve halifeleri, anlamında çok sık kullanılmış, büyüklerin, önderlerin koydukları kurallar ve kaideler, tarikat adabı, tarikat ehlinin uyması gereken kaideler anlamları ile karşımıza çok sık çıkmıştır.
Şiirlerde Erkân
Ne yatursen eyâ gâfil gözün aç gör bu erkânı
Haka irmek diler isen okı âyât-ı Kurân'ı Şeyyad Hamza
Ey gönul Erkânı devlet icre hemet kalmadı
Kimden umarsın kerem Ehli muruvvet kalmadı
Nefsi nefsine oldu alim cumlesi hayret dir
Kimseden kimseye hiç derman ve takat kalmadı Baki'
Erenlerin erkânına, yoluna,
Tâ ezelden talib oldum, erenler.
Cân ile gönülden durdum,düşündüm,
Bu gün mürşüdümü buldum, erenler. Şah İsmail
Evliyadan aldık biz bu erkanı
Yana yana zikredelim Allah'ı
Canda ayan gördük sırr-ı Süphanı
Yana yana zikredelim Allah'ı KUL NESİMİ
Yolum hak erkanım Mefhar-ı Alem
Hak'tan haberdarı buldum bu yolda
Zikr u fikrim budur benim demadem
Haydar-ı Kerrarı buldum bu yolda Aşık Seyrani
KAYNAKÇA
[1] https://www.etimolojiturkce.com/kelime/erk%C3%A2n