Hulüvv-ü Zihin

 

Osmanlıca yazılışı hulüvv : (ﺧﻠﻮّ) (Ar. ḫuluvv)

 Hulüv sözcüğünün sözlük anlamı: Boşluk, İşgal edilmiş olan ve sahibine hiçbir menfaat sağlamayan mülk  [Bir vakıf dükkânını kiralayan birinin kira devresi sonunda tekrar kiralama iddiasında bulunamaması gibi]. Anlamlarına gelir.

Hulüvv-i zihn:  “Zihin boşluğu” anlamında Meani ( mana) biliminde kullanılan bir terim olmaktadır.

Belagat ilmine göre  Hulüvv-ü Zihin  dinleyen kişinin söylenen şey hakkında  hiçbir  bilgiye sahip olmaması nedeni ile söylenen şeye inanması demektir.

Eski edebiyatçılar,  belagat bilimini  “sözün mevcut duruma, hale ve makama uygun olarak söylenmesi” şeklinde tarif etmişlerdir.  Sözün muktezâ-yi hâl ve makama  uygunluğu demek sözün hem söyleyen, hem dinleyen hem de anlamına uygun olması demektir. ( bkz Muktezâ-yi hâl ve Makam Nedir.)

Bir kimse  belig olarak söylenen sözlere karşı üç hal içinde bulunur. Bunlar, hulüvv-ü zihin ( bilgisizlik hali,)  tereddüt veya inkârdır.

Yani bir insan hiç bilmediği bir konuda bir şey işitince yani hulüvv-ü zihinse ya o söze inanır; ya o söze karşı tereddüt eder yahut da karşı çıkar.