iktisad  Nedir

Osmanlıca yazılışı: iktisâd : اقتصاد

İḳtiṣād  kelimesi köken olarak Arapçadır. Arapça  tam hedefe yönelme,  doğru yol, amaca uygun, mutedil anlamlarına gelen “ Ksd “  kökünden gelir.  Bu yüzden kasd, kasıt, iktisad , kâsit, maksad, iktisad sözcükleri ayn kökenden gelen sözcükler olmaktadır.

İktisat kelimesinin sözlüklerdeki anlamları: Tutumluluk,  İsraftan kaçınma. Biriktirme. Her hususta itidal üzere bulunmak. Lüzumundan fazla veya noksan sarfiyattan kaçınmak.[1]  gereği kadar ölçülü harcama. Harcamada aşırıya kaçmama, ekonomi şekillerindedir.


EDEBİYATTA İKTİSAD

İktisat sözcüğü edebiyatta  iki farklı terim olarak karşımıza çıkmaktadır.


Beyit veya kasideyi birbirine vasl ile uzatmaya da ikstisad dendiği gibi,” ifrat ve terfide düşmeden bir şeyi hakkıyla ifade etmeye” [2] de edebiyatta iktisat denmektedir.İktisad  eski devre ait Belâgat kitaplarında “izâm” başlığı altında  ifrat, tefrit, iktisad, istidrak ile birlikte kullanılan bir tabirdir..  ( bkz Mübalağa Nedir Mübalağa Sanatı Tebliğ İğrak Gulüv)

Tahir’ül Mevlevi, iktisad için şu örnekleri vermiştir.

Enbiyâ vârisi olmuş ulemâ
Anlâ ki bu ne veraset ne gınâ    Sünbüzade Vehbi

İlmin izhâr edince âdem
Oldu bil cümle melâik , mülzem   Sünbüzade Vehbi

 KAYNAKÇA

[1] https://www.luggat.com/iktisad/1/1

[2] Tahir’ül Mevlevi, Edebiyat Lüğati, Enderun 1973, s. 60