İtikâf  Nedir

 

Osmanlıca yazılışı;  itikâf : اعتكاف

Bir yere kapanıp ibadetle meşgul olma.  “Bir yerde bekleme, durma ve kendini oraya hapsetme. Akıl bâliğ veya temyiz kudretine sahip bir müslümanın beş vakit namaz kılınan bir mescitte ibadet niyetiyle bir süre durması anlamında bir fıkıh terimi.”[1]

Ramazan ayının son on gününde, gece gündüz bir camiye kapanarak diğer insanlarla iletişimi kesip,  dünya kelamı etmeden sürekli olarak ibadet etmek ile meşgul olmaya denmiştir.

Eski devirlerde camilerin "maksure" denilen bir bölmeleri olur, dini bütün Müslümanlar,  özellikle ramazan ayının son on gününden itibaren ( erkekler ve kadınlar ), maksure bölümüne kapanarak sürekli olarak ibadetle meşgul olmaya başlarlar, yakınları ile ilgilerini keserlerdi.

Bu bölüme kapanan dervişler veya müminler özellikle Ramazan ayının son on gününde itikâfa girerler başka hiçbir şeyle meşgul olmadan dünya kelamı etmeden, yakınları ve diğer insanlar ile alakayı keserek nefislerini öldürmek, Allah’a yakın olmak için ibadet ile meşgul olurlar, mecbur kalmadıkça da kimse ile konuşmadan bu ibadetlerini sürdürürlerdi.  

Bir sünnet olarak kabul edilen itikâf eski devrilerde oldukça yaygındı. İtikâf bir sünnet-i kifâye olarak kabul edilir, eğer bir mahallede birkaç kişi itikâfa girerse, mahalledeki diğer insanların bu ibadeti yapması gerekmez olarak kabul edilirdi.

 İtikâf eden kadın veya erkekler camide yiyip içer,  camide yatar,  mecbur kalmadıkça bir birleri ile konuşmazlar, sadece abdest almak için dışarı çıkarlardı.

İtikâf, makbul bir ibadet ve sünnet olarak kabul edilmiştir.

 "... Camilerde itikâfta iken de hanımlarınıza yaklaşmayın..." (el-Bakara, 2/ 187) 

(Bir devenin iki sağımı kadar itikâf eden, bir köle azat etmiş gibi sevab kazanır.) [Tenvir]

(Ramazanda on gün itikâf eden, iki defa [nafile] hac yapmış gibi sevab kazanır.) [Beyhekî]

(Allah rızası için bir gün itikâf, insanı Cehennemden çok uzaklaştırır.) [Taberanî][2]

İtikâf bir yönden dervişlerin dergâh ve asitanelerde girdikleri  Çile çekmeye  benzer bir ibadet şekliydi.  Bu nedenle divan şiirimizde de mevzusu edilen bir ibadet olmuştu. ( bkz Asitan Asitâne Büyük Dergâh Sevgilinin Eşiği )

Her menar üzre kanadilden gecirdin tavk-ı nur
I'tikaf ashabının kalbine bahş eddin surur           Aşkî[3]

Çile Çekmek Şiirlerde Çile

Asitan Asitâne Büyük Dergâh Sevgilinin Eşiği

 

KAYNAKÇA

[1] https://sorularlaislamiyet.com/kaynak/itikaf

[2] https://www.dinimizislam.com/detay.asp?Aid=1069

[3] İskender Pala Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, s. 255