Kitabet Nedir

Osmanlıca yazılışı: kitâbet :  كِتَابَتْ

Kitâbet Kökeni

Kitâbet kelimesi Arapça kökenlidir. Arapça  yazılı, yazı anlamlarında kelimler türetilen “ ktb “ kökünden gelmektedir. Bu nedenle, kitap,kitabe, mektub, kütub, kütübhane, katib, ketebe sözcükleri ile aynı kökten gelmektedir.

 

Sözlük Anlamları

Kitabet sözcüğünün eski devre ait sözlüklerdeki anlamları: Yazmak. Kâtiblik. Usulüne göre bir şeyi yazmak. Kâtiblik, yazıcılık, yazı yazma ilmi. Güzel yazı ve güzel ifâde için lâzım olan yazı yazma usûl ve kâideleri şekillerindedir.

Anlamlarına gelir Ayrıca kitabet sözcüğü eski devrilerde “ Kölenin belirli bir ücreti ödemek veya bildirilen şartları yerine getirmek karşılığında âzâd edileceğine (serbest bırakılacağına) dâir sâhibi ile yaptığı akid, sözleşme “ [1]ye de denmiştir.

Kitâbe kelimesi “ kabartılarak veya oyularak sert levhalar üzerine yazılan yazı. Levha olarak yazılan manzum olmayan nesir halinde levha yazma ilmi. Mezartaşı yazısı. Yazılı levha.” Şeklinde iken kitabet kelimesi yazı yazma, bir konuyu, olayı, tasviri vb kurallarına göre yazıya dökme anlamlarına gelir. [2] ( bkz Kitabe Nedir )

 

Kitabet ile Kompozisyon ve İnşa

Kitabet sözcüğünü kitabe kelimesinin çoğulu olarak düşünmemek gerekir. Kitabet sözcüğü eski dilde kompozisyon kelimesinin eş anlamlısı olarak kullanılmıştır. Şu halde kitabet sözcüğü kompozisyon kurallarına göre kaleme alınmış yazı anlamında kullanılmıştır.

Kitabet ile inşa kavramını da bir birleri ile karıştırmamalıdır.  İnşa daha süslü ve daha tesirli yazılara denmiştir.

Eski devrilerde inşâ, daha ziyade süslü sanatlı ağdalı yazılar - yani sanatlı metin nesir olarak  algılanmış-  az süslü orta süslü veya tam süslü düz yazı ( Sade, Âli, Orta süslü  düz yazı ) olarak üçe ayrılmıştır. Şiir ve inşâ ise edebiyat kelimesi yerine kullanılmıştır

Türk edebiyatında inşâ kelimesi terim anlamı ile  ilk önce  resmî yazışmalarda  kâtiplerde ve münşilerde olması gereken, yazıcıların uyguladığı  düz  yazı disiplini  olarak anlaşılmış,  edebi manada ise  güzel yazı yazma kompozisyon tekniği ve sanatı olarak kabul edilmiştir.  ( bkz İnşa Münşi İnşa- yı talebi İnşa-yı gayr-i talebî )

 

KAYNAKÇA 

[1]https://www.luggat.com/kitabet/1/1#:~:text=kitabet.

[2] /post/kitabe-nedir/138213