Mu'cem Nedir

 

Osmanlıca yazılışı : mu'cem, mu'ceme : معجم ، معجمه

İ'câm edilmiş, noktalanmış, noktalı. [1]Hadis şeyhlerinin herbirisi. Harf-ı heca sırasına konularak, her birisinin tarikından müellife kadar gelen rivayetleri toplayan[2] bir ilmi müfredâtiyle belirten kitaba denir.

Cim-i mu'ceme : noktalı cim.

Târîh-i mu'cem : bir mısra beyit veya cümledeki noktalı harflerin ebced hesabiyle yekûnunun delâlet ettiği târih.

Edebiyat ve Ebcedde Mu’cem

Edebiyat ve ebced de nu’cem “ebced" hesabında noktalı harfleri hesâbedilerek düşürülen târih demektir. Mu’cem edebiyat ve ebced hesabı ile yapılan tarih düşürme sanatında yalnızca noktalı harflerin hesabıyla yapılan tarih düşürmeye denir.Tarih düşürme sanatında, yalnızca noktalı harflerin hesap edilmesiyle ortaya konan tarih düşürme yöntemine cevher, mücevher ve menkut denildiği de olur.

 Mu’cemin zıddı ise mühmeledir. ( BKZ  Mühmel Nedir) Eski yazıda, bütün harfleri noktasız olan dizelere ve  yazılara mühmel  veya müfred denmiştir.Divan edebiyatında mühmel kelimesinin  noktalama işaretleri olmadan yazılmış başıboş yazı anlamına gelen  ve müfred kelimesi ile eş anlamlıdır.[3]

KAYNAKÇA 

[1]https://www.osmanice.com/osmanlica-19990-nedir-ne-demek.html

[2] https://www.luggat.com/Mu'cem/1/1

[3] /post/muhmel-nedir/116572