Nefir Nedir ( Savaşta Toplanma Borusu)

 

Osmanlıca yazılışı: nefîr :  نفير

Nefir sözcüğünün kökeni Arapçadır.

Sözlüklerdeki anlamları:

  • Boynuzdan yapılmış boru. 

  • Cemaat, topluluk.

  • Harp için seferber olan cemaat.

  • Topluluk, cemaat, savaş için seferber olan topluluk. Şekillerindedir. ( bkz Kerrenây Nedir Nefir ve Savaş Borusu )

Nefir sözcüğü, daha ziyade toplama, seferber olma, toplanma, cem olma anlamlarına geldiği halde İnsanları toplamak için çalınan boruların da adı olmuştur. Nefir, boynuzdan yapılmış olan toplanılmasını haber veren borudur.  Nefir denilen borular, savaş zamanlarında, şehir veya kalelerin düşman kuvvetler tarafından baskına uğradığında insanlara toplanma veya seferber olma emrini veya uyarısını veren boynuzdan yapılmış bir borudur.

Nefirlerin yaklaşık olarak iki arşın uzunluğunda - yaklaşık 170 cm -olduğu nefirden daha büyük borulara ise kerrenay dendiği bilinmektedir. Kerranay nefirlerin daha uzun ve ucu kıvrık olanları olmaktadır. ( BKZ Kerrenây Nedir Nefir ve Savaş Borusu  ) “Nefesli çalgıların en uzunu olan nefirin, biraz daha uzununa “burgu”, ucu kıvrık olanına “kurrenây” (kerrenây) adı verilmiştir.  [1]  “ Bu büyük ve uzun boruların nefesli çalgılardan sayıldığı ve deliksiz olduğu;  metal bir nefesli çalgı olduğu,  bu nedenle de çalınmalarının pek zor olduğu eski devrin kaynaklarından aktarılmaktadır.” [2] Kerrenay ve nefirlerin  metalden  veya boynuzları uzun olan yaban hayvanlarının boynuzlarından yapıldığı da tahmin edilebilir.

Nefir adlı boruların daha kısa olanlarını bazı dervişlerin boyunlarına astığı da bilinmektedir. [3]Dervişlerin boyunlarına taktıkları bu tip borulara yuf borusu dendiği de vakidir. Dervişler bu tip boruları değişmeceli manada kullanmışlar, boyunlarına astıkları bu boynuzlara mahşer gününü hatırlatacak şekilde “ İsrafil’in suru” da demişlerdir.

Sur idi guya nefir-i mehteran bir nefh ile
Eyledi duşmen teri uftade hak ile fena    Sâmî

Calındı kıyametin nefiri
Ey sağır işitmedin safiri    Nesîmî

Be bu bazar-ı cihanın kuru dükkanına yüf.
Çenber-i çarhına vü günbed-i  gerdanine yuf    Usulî 



KAYNAKÇA

[1] /post/kerrenay-nedir-nefir-ve-savas-borusu/133408

[2] Fikret Karakaya,  Nefir TDİA, cilt: 32; sayfa: 526

[3] İskender Pala, Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü,