Osmanlıca yazılışı: perhiz :  پرهيز

Perhiz, Farsça kökenli bir sözcüktür ve Farsçadaki parhīz- پرهيختن, پرهيز z "perhiz etmek  fiilinden türetilmiştir.[1] Perhiz sözcüğü Farsçada "yemekten veya diğer zevklerden uzak durma” anlamındaki parhīz پرهيز  [2] sözcüğünden Türkçeye de girmiştir. Perhiz sözcüğü Türkçe sözlüklerde “ dinin yasakladığı şeylerden uzak kalma” , “bir kimsenin beslenme düzeninde, sağlığı korumak ya da düzeltmek ereğiyle uygulanan sınırlama” , anlamları ile tarif edilir.

Perhizkâr:  Perhiz eden, nefsini tutan. Zararlı şeylerden, günahlardan sakınan

Hıristiyanların ve Yahudilerin belli günlerde et, yağ gibi kimi yiyecekleri yemeden tuttukları oruca da perhiz denmiştir.  Perhiz sözcüğünün Arapçadaki anlamca karşılığı ise riyazet sözcüğüdür.

Riyazet : Sûfi perhizi: Dervişler riyazeti "Azgın atı zelîl kılmak” şeklinde kısaca tarif etmişler, azgın at olarak da nefislerini kast etmişlerdir. Nefsi zelil kırmak için dünya nimetlerinden nefislerini kurtarmayı düşünen sofiler “az yiyip az içmek, az uyumak ve çok ibadet etmek ile “ riyazet yani sofi perhizi yapmışlardır. (  bkz  Riyazet Nedir Sofi Perhizi )

Perhiz sözcüğünün Batı dillerindeki anlamca karşılığı ise rejimdir.  Türkçede ise  perhiz, ve rejime alternatif olarak diyet sözcüğü önerilmiştir. Diyet, rejim ve perhiz  günümüzde daha ziyade “ Bir kimsenin beslenme düzeninde, sağlığı korumak ya da düzeltmek ereğiyle uygulanan sınırlama” olarak anlaşılır.

Perhiz sözcüğü divan şiirinde çok zaman tevriyeli olarak karşımıza çıkmaktadır.

Perhîz öğredir bana zâhid kişilenir

Mİskîn gam-ı nigârı ne bilsin yenir sanır  Necati

 

KAYNAKÇA 

[1]https://turkcenedemek.com/kelime/perhiz/

[2]https://www.etimolojiturkce.com/kelime/perhiz