Zileli Ceyhuni

Zileli Ceyhuni Âşık Ceyhuni, Ceyhuni Baba ve Ceyhuni diye de anılan Tokat’ın Zile ilçesinde doğmuş bir ozandır. Asım Bezirci’nin tespitlerine göre 1847’de Zile’nin Çıkrıkçı mahallesinde ve adının verildiği Ceyhuni sokağında [1] dünyaya gelmiştir. Asıl adı Ömer’dir. Babası halen Zile’de varlıklarını sürdürmekte olan Çördükoğulları sülalesinden Ahmet'tir. [2] Şair bazı kaynaklar tarafından Çorumlu olarak gösterilmiştir. Asım Bezirci'ye göre onun Çorumlu olarak gösterilmesinin nedeni Çorumda iken Kahyaoğulları’ndan Meryem adlı bir kadınla evlenmiş olmasıdır. [3] “Ceyhunî var Nuri çıraklarından” dizesinden de anlaşılacağı gibi Ceyhun, Aşık Tokatlı Nuri ’nin yetiştirmiş olduğu saz şairlerinden biridir. [4] Bezirci ve Yardımcı’nın da hem fikir oldukları gibi mahlasını da ondan almıştır. 12 telli çöğür çalmakta mahir bir ozan olduğu Ceyhuni, uzun bir müddet Tokatlı Nuri ile dolaşmış, hatta onunla birlikte Çankırı ve Samsun’da da bulunmuştur. Bu sayede Erzurumlu Emrah ’ın şairliğine vakıf olmuş, Emrah’ın şiirlerini de belki de Tokatlı Nuri kanalı ile öğrenmiş ezberlemiştir. Emrah’ın çırağı olan Ceyhuni, Emrah’ın talebesi olan Aşık Tokatlı Nuri ’nin çırağı olduğuna göre Erzurumlu Emrah koluna mensup bir halk ozanıdır. Üstelik Emrah Âşıklık koluna en çok âşık yetiştiren usta ozan olacak, Tokatlı Gedayi, Tokatlı Nuri ile birlikte Emrah âşıklık konunun en usta ozanları arasında görülecektir. Üstelik sadece Emrah âşıklık koluna mensup bir âşık olarak kalmamış, Tokatlı Cemâlî, Niksarlı Bedrî, Sivaslı Pesendî gibi saz ve söz ustalarını yetiştirerek Erzurumlu Emrah Âşıklık kolunun ana dallarından birisi olmuştur. Zileli Ceyhuni, ustası Tokatlı Nuri’den sonra Emrah koluna en çok âşık dâhil eden âşık olarak dikkati çeker. Âşık Ceyhuni’nin ustası Tokatlı Nuri gibi tasavvufa da meyletti