Eğretileme İstiare Nedir
Eğretileme, istiare söz sanatının eş anlamlı bir terimidir. Dolayısı ile istiare sanatı başlığı altında anlatılanların hepsi eğretilemeyi de tarif etmiş, izah etmiş olacaktır.
Eğretileme : “ Gerçek anlamlı bir sözcüğü ona benzerliği olan başka bir anlamla anlatma sanatı”, Benzerlik ilişkisinden yararlanarak bir sözün, bir başka söz yerine kullanılması”, bir sözü benzetme amacıyla, başka bir sözün yerine kullanmak”, “aralarında benzerlik ilgisi bulunan iki sözcükten birini diğerinin yerine kullanmak” şekillerinde tarif edilebilir.
Eğretileme veya istiare bir anlamda hem mecaz hem de benzetme sanatı olarak da düşünülebilinir. Eğretileme veya istiarede şu üç niteliğin bulunması gerekir:
· Kelime gerçek anlamının dışında kulklanılır ve bir kavramı veya nesneyi ifade edebilir.
· Eğretileme veya istiare olarak kullanılan kelime gerçek anlamında kullanılamaz. ( yani karîne-i mâni’a)
· Eğretileme veya istiare olarak kullanılan kelimede benzetme amacı vardır.
Örneğin güçlü birinin yerine aslan, ahmak insan yerine katır veya eşek; asalak bir insan yerine çakal denildiğinde, eğretileme yani istiare yapılmış olur.
İstiare veya eğretilemek yapmaktaki amaç aralarında benzerlik ilgisi bulunan iki sözcükten birini diğerinin yerine kullanmaktır. Bu nedenle eğretileme” , “alakası teşbih olan mecaz" olarak tarif edilir. İstiare veya eğretileme bir kelimenin anlamını geçici olarak başka kelime yerine kullanmak ile yapılır. İstiare sanatı aslında yarım teşbih olmaktadır. Tosun gibi güçlü çocuklar dendiğinde yapılan benzetme tam teşbih olmakta, çocukları güç yönünden tosuna benzetilmektedir. Ancak” tosunlarımız galip geldi” değdiğimizde yarım teşbih yaparak tosunu söyler, tosuna benzetilen copçuklarımızı, benzetme yönü ve benzetme edatını da söylemeyerek istiare yani yarım teşbih yapmış oluruz. Örnekte görüldüğü gibi İstiarede asıl adın yerine benzeyen ve kendisine benzetilen başka bir varlığın adı kullanılmaktadır.
İstiare: teşbihin temel unsurlarından sadece birisi ile yapılan bir teşbih olarak da tarif edilir. Örneğin “ O tilki ile alış veriş yapmam ” cümlesinde “ tilki “kurnazlık ve sahtekârlık yönü bir insanın yerine kullanılmıştır.
İstiare başlıklı yazılarımızda konu üzerinde yeteri kadar durulmuş olduğundan lütfen ilgili başlıklara gidiniz.
Erkan-ı İstiare Erkan-ı Teşbih Nedir
Mekniyye Nedir İstiare-i mekniye Kapalı İstiare
İstiare Söz Sanatı Nedir Türleri ve Örnekleri