İğneci adlı öykü Necati Cumalı ’nın ilk baskısı 1969 yılında yapılan Ay Büyürken Uyuyamam adslı öykü kitabının içindeki öykülerinden birisi olmaktadır. Tütün Zamanı ( Zeliş ) adlı romanı ile büyük bir çıkış yakalayan Necati Cumalı İzmir ve Urla civarında çiftçiler, köylüler ve tütün toplayanlar arasında büyümüştü.
Yaşadığı dönemdeki pek çok katı ve sert gerçekçilik anlayışı ile sadece olumsuzluklar üzerinden bakarak köyü, köylüyü ve kasabalıyı olumsuz yaşam koşulları içinde gösteren gerçeçilere karşın o roman ve öykülerinde doğal bir gerçekliği savunmuş eserlerinde gerçekçi, tutarlı vaka dizgileri, mantıklı ve sağlam betimlemeleri gerçek hayatın özelliklerini yansıtmaya çalışmıştı.
Her şeyden önce bir köy ve ırsal kesim öykücüsü ve romancısı olan Necati Cumalı köy ve köylü sorunlarını ele alırken köylüyü devlete kışkırtacak veya sadece en uçtaki kötü örnekleri ortaya koyacak şekilde yazmamıştı. Eserlerinde yapay kışkırtmalara yer vermemiş, en uç örnekler üzerinden hükümler ileri sürmemiş, köykonusunu siyasal bir amaç ile ele almamıştı.
Eserlerinde destansı karakterlere de yer vermeyen Necati Cumalı eserlerinde duyguları, davranışları, eylem ve tavırları ile doğal ve sıradan olan olaylara, tiplere karakterlere ve konulara yer vermişti.
İğneci Öykü Metni
Şükriye’ye, kasabanın ana caddesi üstünde bir un deposunun tavan arasında büyücek bir oda kiraladı o yıl ekim ortalarında kocası. Odanın caddeye bakan iki küçük penceresi vardı. Bu iki pencere sevinçle doldurdu yaşayışını Şükriye’nin.
Henüz yirmisindeydi daha. Çocukluğu, genç kızlığı, ilk evlilik yılı o güne kadar hep kırlarda, küçük damlarda, çardaklarda geçmişti Şükriye’nin. Böyle insan sayısı on bini aşan bir kasabanın ana caddesi üstünde oturmanın tadına doyamıyordu şimdi…
Malta taşı döşeli caddeden tırısla, tek atlı, demir tekerlekli yük arabaları geçiyordu. Türlü türlü motorlu taşıtlar geçiyordu. Atlı eşekli binekliler geçiyordu. İlkokula, ortaokula giden kızlı erkekli öğrenciler, öğretmenler; hükümete giden memurlar geçiyordu. Daha da hanımlar beyler, kısacası bütün kasabalılar…
Arabaların koşum takımları sıra sıra zilliydi. Zil sesleri, nal sesleri, demir tekerleklerin taşlar üstünde dönüşü arabasına göre değişik yankılar bırakıyordu tavan arasındaki odanın camlarında. Taşınalı bir ay geçmeden, oturduğu yerden caddeden geçen kimin arabasıdır ayırabiliyordu Şükriye. Pencereye koşuyor, başında geriye itik kasketi, kulağının kenarında karanfili, omuzunda sarı poşusu, bacakları hafif yana açık, sarsıla sarsıla ilerleyen arabasını, dizginleri kavramış, ayakta dimdik süren arabacıyı görünce yanılmadığını anlıyordu.
Otobüsler kamyonlar geçerken çerçevelerinden sarsılıyordu pencere camları. Taksilerin özel arabaların geçişleri daha yumuşaktı. Camlarında bir vızıltı bırakıyorlardı ancak. Korna seslerini duyacak olursa gelen kimin taksisidir, kimin kamyonudur söyleyebilirdi önceden. Hayvanının yürüyüşüne göre bazı bineklileri bile geçerken görmeden kestirebiliyordu artık. Caddenin gürültüleri bütün gününü dolduruyordu Şükriye’nin. Sabahtan akşama tadına doyamadığı bir oyuna kaptırmıştı kendini. Duyduğu sese şöyle bir kulak veriyor, kimin arabası, kimin taksisi ya da hangi bineklidir diye oranlıyor, pencereye atılıyor, doğru bilmişse sevinçten uçuyordu.
Şu arabacılar da doğrusu yakışıklı mı yakışıklıydılar! Ama ne de olsa ağır erkeklerdi. Açık açık sarkıntılık sayılacak, hafif kaçacak hareketlerden kaçınıyorlardı etrafa karşı. Geçerlerken gözleri penceresine kalkıp iniyordu, o kadar! Şoförlerin ise kimseyi taktıkları yoktu! Ayıp, utanma denen şeyi arama o çapkınlarda! Ne de çabuk farkına varmışlardı geçerlerken pencereye koşmalarının. Artık aşağıdan köprübaşını, yukarıdan fabrikayı döndüler mi basıyorlardı kornayı. Pencereye çıkacak olursa, gelen geçenlere, taşıdıkları yolculara aldırmadan açık açık el sallıyorlardı ona! Binekliler çoğunlukla düşlere dalmış delikanlılardı. Bakışları karşılaşırsa iç çekiyorlardı derin derin..
Ah, evlenmeden önce dünyanın bu kadar çok yakışıklı, tatlı erkeklerle dolu olduğunu bilmezdi Şükriye! Gönlü, bir aydır her saat gelip geçen arabacı, şoför, bineklilerden birine kayıp duruyordu. Sonunda birinden birini seçecekti elbet! Ama hangisini?
Derken, bütün bu alışık olduğu, tanıdığı, birbirinden ayırdığı seslerin arasına bir başka gürültü, bir motosikletin öfkeli, canlı cansız gelip geçen bütün araçlara meydan okuyan gürültüsü karıştı son günlerde.
Sağlık Merkezi’ne yeni atanan sağlık memurunundu motosiklet. Sağlık Merkezi de, Şükriye’nin evinin hemen kırk-elli adım ötesinde, Şükriye penceresinden baktıkça, gidonları iri bir koçun boynuzlarını andıran motosikleti, Sağlık Merkezi’nin duvarı dibinde, her yanı pırıl pırıl günün ışıklarını yansıtırken görüyordu. Memur, motosikletine atladı mı, bozuk, çukurlu yollarda atları, arabaları, taksileri geride bırakıp dört bir yana dağılmış, mahallelerdeki, yakın köylerdeki hastalarına iğne yapmaya gidiyordu.
Gürültü bütün şiddetiyle duyuluyordu ilkten. Şükriye, yüreği ağzında, pencereye koşunca, İğneci’nin altında uysallaşan motosikletin eğilip doğrularak kasıla kasıla kaldırımdan caddeye indiğini, caddede hızla ileri atıldığını görüyordu. Genç iğneci, geniş omuzları, sağlam oturuşu, gidonu sıkı sıkı kavrayan bilekleriyle caddenin kıvrımında kayboluyordu hemen.
Motosikletin değişik sesleri kısa bir süre içinde kulaklarında yer etti Şükriye’nin. Gazın perde perde açılışı, eksozun savurduğu pat patlar, sonra o kır yollarında şasolarda koşup koşup da hızını hevesini almış gibi, dönüşte çıkardığı yumuşak memnun mırıltı! İğneci, kimbilir nerelerdeyken bütün bu sesler içinde uğuldayıp duruyordu Şükriye’nin! Artık ne arabacılar, ne şoförler, ne binekliler görebiliyorlardı pencerede Şükriye’yi.
Tutkundu iyiden iyiye. İğneci ise varlığının farkında bile değildi onun. İğneci geçtikçe pencereden dışarıya sarkmaları, kapıdan motosikletin önüne önüne fırlamaları hep boş çıktı. Ah, ne de kendini beğenikti domuz! Kimbilir kaç kadına, kaç kıza taşınıyordu sabahtan akşama! Kıskanıyordu, dertleniyordu, uyuyamıyordu doğru dürüst!
Çaresi kolaydı derdinin. Bulmakta da gecikmedi. Bir akşam kocası gelmeden karnını doyurdu. Sofrada ağzına aldığı tek lokmayı güç bela yuttu. Kocası meraklandı, üstüne düşecek oldu.
“Hastayım!” dedi. Sırtında ağrılar vardı. Eğilip kalkarken gözleri kararıyordu. Bulantı duyuyordu sık sık…
Yanakları çürüksüz elmalardan farksız, her yanı saç diplerine kadar sağlık fışkıran, taylar gibi yerinde duramayan karısının hastalığı bön yaradılışlı kocasını şaşırttı: “Yok be karıcığım, maşallah hiçbir şeyin yok! Turp gibisin çok şükür!”
Şükriye küskün küskün mırıldandı, “Sen kendin katır gibisin, herkesi öyle sanırsın! Ne anlarsın sen hastadan?..”
Kocası, Şükriye’nin ışıl ışıl gözlerine doğru eğildi. Elini kaldırdı, karısının göz kapaklarını görmek istedi, “Anlarım ben de karıcığım! Ben bilirim hastayı! On sekiz ay sağlık onbaşılığı yaptım askerde!..”
Şükriye kocasının eline önce hafif bir tokat indirdi, sonra tuttu geriye itti, “Hep sen bilirsin, sen anlarsın sana sorarsan! Bilmediğin ne var bu dünyada? Tütünden anlarsın! Buğday zeytinden anlarsın! Duvar örersin, sıva yaparsın! Evinde bir keserin var topu topu, marangoz sanırsın kendini! Doktorum, iğneciyim de bari de güleyim!”
Kocası yine göz kapaklarını görmek istedi, “Be karıcığım, on sekiz ay ben yapardım bütün alayın iğnelerini.. Dur göreyim göz kapaklarının içini…”
Şükriye kocasının elini daha şiddetle itti, “Beygir mi sandın beni? Ben göstermem sana kendimi! Te Sağlık Merkezi kapımın karşısında! Giderim yarın doktora öğrenirim derdimi! İğne verirse herkes gibi bulurum ben de bir iğneci!”
Kocası, “Yarın?” diye mırıldandı. “A be yarın benim işim var be karı! Sabahtan akşama Kalabak’ta yapıdayım.”
Kalabak, dokuz kilometre uzaktaydı ilçeye! Şükriye işine gelen bu habere sevindiğini hiç de belli etmedi, “İstersen daha öteye git! Sanki her gün diz dize mi otururuz seninle? Sanki kim gel dedi benimle sana? Herkes kendi gider görmez misin? Her gün o kapı önüne kadar kadın dolar boşalır! Korkma, doktor yemez beni!..”
Ertesi sabah, yıkanmış, taranmış, en yeni neleri varsa giymiş, Sağlık Merkezi’nin bekleme salonundaydı Şükriye. Sıralar kadın doluydu. Kiminin çocukları vardı kucağında, kimi yaşlıydı, kızıyla torunuyla gelmişti. Şükriye kadınları bir bir gözden geçirdi. Eri güzeli, en genciydi gelen kadınların! Hepsi bir olsalar alamazlardı İğneci’yi elinden! Kadınların dönüp dönüp kendisine bakışları, kendine güvenini daha da arttırdı.
Her hasta doktorun yanından çıktıkça İğneci, kapıda görünüyor, sırası gelen başka bir hastayı alıyordu içeri. Arada bir elinde pamuk dolu taslarla doktorun odasından çıkıyor, bekleyenlerin arasından geçerek, dipteki başka bir odaya giriyordu. Az sonra, gene o elindeki bembeyaz taslar içinde kısaca, makasa benzer öte beriyle girdiği odadan doktorun yanına dönüyordu. İğneci, hep o bildiği kendini beğendik İğneci! Aralarından geçip giderken baktığı yoktu ne ona ne de başka kadınlara! Arada bir, çocuklu kadınların birinin önünde duruyor, çocuklarla gülerek konuşuyordu. Hasta çocukları anasının kucağından alıp, hoplatarak, arkasından gelen anasıyla doktorun yanına götürüyordu bazan.
Gözlerini ayırmıyordu İğneci’den. Yanındaki kadın sıra alıp almadığını sordu. Şükriye telaşlı telaşlı, “Ben sıra almasam da olur kardeş,” dedi. “En son girerim! Yok çoluk çocuğum! Yok evde bekleyenim!”
Hastalar azaldı, azaldı, salonda birbirinden uzakta oturan üç hasta kaldı. Şükriye, yerini değiştirdi. Dipteki odanın kapısı yanındaki sıraya geçti.
İğneci, dipteki odaya girerken yanında durdu, “Senin sıran gelmedi mi daha?”
Şükriye gözlerini İğneci’ye dikti. Gözleri diyeceğini derken, hafif bir sitemle boynunu büktü, “Sıra vermedin ki bana! Hiç komşu hatırı gözetmezsin!” İğneci daha bir ilgilendi, “Hangi komşusun sen?”
“Te karşıda otururum. Un deposunun üstünde! Hiç görmez misin?” dedi Şükriye.
İğneci gülümsedi, “Hastalığın ne?”
“Ne bileyim ben nedir? Kırıklığım var işte! İğne isterim kuvvet için. Sen bilirsin ne iyi gelir.”
İğneci numarasını yaptı, “Hiç öksürdün mü?”
“Eh, bilmem ki ne diyeyim?”
“Dizlerinde bacaklarında ağrı, kesiklik var mı?”
Şükriye’nin gözlerinin voltajı daha da yükseldi, “Eh, var sayılır…”
İğneci elektriklenmişti, sonunda, “Gel benimle!” dedi.
Yandaki odaya girdiler. Dolaptan bir kutu vitamin iğnesi aldı. Kadına uzattı, “Al, yaptır bu iğneleri…”
“Kime yaptırayım? Kimseyi bilmem ki!..”
“Gel öğleden sonra buraya, ben yaparım…”
Şükriye elini iğnecinin eli üstüne koydu, “Sen gelsen öğleyin bizim eve bir zahmet! Kapımız sokak içinde, deponun yan tarafında. Bir merdiven çıkarsın bir zahmet hatırım için… Yalnızım, kime bırakayım evi.”
İğneci, öğleyin işten çıkınca Şükriye’nin hatırını kırmadı. Sokak içinde, deponun yan tarafındaki kapıyı kolaylıkla buldu. Tavan arasına çıkan dar merdivenleri çıkmak hiç de yük gelmedi ona.
Şükriye, caddeye bakan pencerelerinin basma perdelerini güneş gelmesin diye kapatmıştı! 0, iğnesini hazırlarken Şükriye, yatağının üstüne yüzükoyun uzandı. Sağ bacağının üstünde entarisini beline kadar sıyırdı.
İğneci’nin öyle her gittiği yerde gördüğü cinsten değildi önündeki bacak. İğneyi yaptığı sırada, yalandan bir “of!” çıktı Şükriye’nin dudaklarından; sağ eli havalandı, İğneci’nin bileği üstünekondu, konduğu yerden İğneci’nin bileğini kavradı. İğneci de candı elbet! Taş değildi ya!
Kaynak Kitap: Ay Büyürken Uyuyamam, s. 19-24, Cumhuriyet Kitapları
Yorum Yapmak için Kayıt Olun veya Giriş Yapın