Edebiyatta İntihal
İntihal edebiyatta genel olarak şu şekilde tarif edilir. Bir yazar veya şairin kendisine ait olmayan sözü, düşünceyi, fikri, ifadeyi veya buluşu kaynak göstermeksizin kendisine aitmiş gibi kullanması, başkasının yazısını kendisinin yazısı gibi göstermesidir.
İntihal kimi zaman bilinçsiz olarak da yapılmış olabilir. Kimi zaman da bile bile kaynak da gösterilmeden başkasının fikri, ifadesi buluşu vb kullanılabilir. İntihali bilerek, isteyerek yapmaya da imlam denilir. ( bkz : İNTİHAL NEDİR İLMAM NAZİRE VE ETKİLENME İLE FARKLARI)
Bir şairin şiiri veya şiirinin bir kısmını çalmak ve sahiplenmek de intihal veya ilmamdır. Lakin eski devirdekiler çalıntı şiire “sirkatî şiir “ de demişlerdir.
İntihal yapan şairlere bu nedenle şair geçinen şair denmektedir. Bu tip şairlere müteşair, “ düzd-i Sühan” yani söz hırsızı, yaptığı işse de “ sirkat-i şiir” yani şiir çalmak da denir.[3]
Sirkat-i şiir edene kat’i zeban lazımdır
Böyledir şer’i belagatte fetevâyı sühan Sünbüzzade Vehbi
(Şiir çalanın dilini kesmek lazımdır. Çünkü belagat hukukunda böyle bir fetva verilmiştir. )
Ortak mazmun, ayak kafiye ve redifleri kullanan veya bir birlerine nazire yazan şairlerin şiirlerinde benzerlikler bulunur. Ancak nazire olarak yazılan şiirler zaten etkilenilen şairi ve şiirini işaret ederek onun benzerin hatta daha güzelini yazma amacı taşır. Bu nedenle nazireleri ilmâm veya intihal ile suçlamak çok da doğru bir yaklaşım değildir. Üstelik pek çok şair veya yazarın bir diğer şair veya yazarın hayalini, fikrini kullanıp üzerinde değişiklikler yaparak daha farklı bir şöyleme ulaştıkları da ortadadır.
Ezel kâtipleri uşşâk bahtın kare yazmışlar
Bu mazmûn ile hat ol safha-i ruhsâre yazmışlar Fuzuli
Yazanlar peykerim destimde bir peymâne yazmışlar
Görüp mest-i mey-i aşk olduğum mestâne yazmışlar Nefi
İntihale düşmemek için alıntı ifadeler ve fikirler sahibini ve eserini belli edecek şekilde atıfta bulunulmalı kaynak gösterilmelidir. Fakat genel ifadelerde veya yaygınlaşmış bilgilerde alıntı veya kaynak gösterilmemesi intihal sayılmaz. Örneğin “ Âşık Vesyel Sivas’ın Sivrialan köyünde doğdu” , Birinci Dünya Savaşı 1918 de bitti” gibi herkesin bildiği, keşif özelliği taşımayan bilgilere intihal denilemez bu tip bilgilere kaynak göstermek de gerekmez.
KAYNAKÇA
0
1
Yorum Yapmak için Kayıt Olun veya Giriş Yapın