Bilimkurgu Konuları Özellikleri

“Science fiction” (bilimkurgu, bilim edebiyatı-) “scientifıc fıction”) bilimsel hayal veya “scientification” (bilimselleştirme

Popüler bilim dergileri yazarı Amerikalı elektrik mühendisi Hugo Gernsback “Science-fiction sözcüğünü ilk ortaya atan kişidir. [1] Bilimkurgu sözcüğünü ise Türkçeye Orhan Duru kazandırmıştır. [2]

Bilimkurgu “Science fiction” Nedir ve Tanımları

 Robert A. Heinlein : “Geçmiş ve günümüze ait dünya bilgisine dayanarak bilimsel yöntemler ışığında geleceğin olayları üzerine yapılan gerçekçi tahminlerdir”. Michel Butor: “Bilimkurgu, bilimin izin verdiği oranda mümkün olabilecek olanı kullanan bir yazındır, gerçekçilikle sınırlandırılmış bir düşçülüktür.”

Bilimkurgu edebiyatta, çeşitli sanat dallarında, televizyon, film, bilgisayar oyunları, tiyatro eserleri ve diğer kitle iletişim araçlarında karşımıza çıkan bir bilimsel hayalciliktir.

Bilimkurgu Tarihçesi ve Mühim Eserleri

Bilim kurgu örneği denilebilecek ilk edebi eserler Binbir Gece Masalları, 1515 Thomas More “Ütopya” (Utopia), 1627 Francis Bacon “Yeni Atlantis” (New Atlantis), 1634 Kepler “Somnium”, 1638 İngiliz Papazı Badwin’in “Ayda İnsan” (Man in the moon, or discourse of a voyage thither by Domingo Gonzales) betiği, 1650 Cyrano de Bergerac “Ay Devletleri ve İmparatorlukları” (L’Autre Monde ou Les États et Empires de la Lune), 1726 Gulliver'in Gezileri ve Özeti Jonathan Swift” (Gulliver’s Travels), 1752 Voltaire “Migromegas”, 1830 Mary Shelly “Frankenstein H ya da Modern Prometheus” (Frankenstein; or, The Modern Prometheus), 1870 Denizler Altında Yirmi Bin Fersah Jules Verne” (Vingt mille lieues sous les mers: Tour du monde sous-marin), 1895 H.G. Wells “Zaman Makinesi” (The Time Machine).[3] Edgar Allan Poe,  Jules Verne  ve Herbert George Wells gibi yazarların bazı eserleri, Edwin Abbott’un Flatland Isaac Asimov, Damon Knight, Donald A. Wollheim, Frederik Pohl, James Blish, Judith Merril gibi yazarların eserleri[4]

Edebiyatta Bilimkurgu

Tanımlardan hareketle edebiyatta sinema da vb karşımıza çıkan bilimkurgu eserlerinin bilime dayalı kurmaca eserler oldukları ortaya çıkar. Bilimkurguların bilimsel gelişmeler ışığında olabilecek olayları düşledikleri, hayal ettikleri ve kurguladıkları ortaya çıkar. Bilimkurgu eserlerin bilimsel verilere ve gerçeklere dayalı hayaller, tahminler öngörülere olması, bu eserleri mitoloji, masal, destan ve efsaneden ayırır.

Bilimkurgu eserleri, ütopya, distopya, fantastik veya gotik tarzda yazılmış, roman, öykü, tiyatro, gezi yazıları vb şeklinde karşımıza çıkabilir. Ancak bilimkurgu eserleri bilimsel verilere dayanmak zorundadır. Dayanmıyorsa bir bilimkurgu eseri olamaz. Bilimkurgu yazarı, eserini bilimsel temellere ve bulgulara dayandıran, inceleme ve araştırmalar yapan, olası gelişmeleri bu temeller üzerinde hayal eden kişidir.

 

Bilimkurgular gelecekte olabilirliği olan ama günümüzde gerçekleşmesi mümkün olmayan bilim ve teknoloji ile ilgili gelişmelere dayalı olabilecek şeyleri hayal etmek üzerine kurulu kurmaca eserlerdir. Şu halde bilimkurgu daha çok mevcut bilimsel gelişmeler ışığında gelecekte olabilecek keşifler ve gelişmelere dayalı olarak hikâyeler kurgulayan eserlerdir. Örneğin Jules Verne’, kendi zamanında başlayan bilimsel gelişmelere dayanarak ileride aya seyahat edilecek roketler, füzeler yapılabileceğini, denizaltılar inşa edilebileceğini hayal etmiş bu olası keşiflere dayalı olaylar kurgulamış, üzerinden bir asır bile geçmeden bu tasavvurları gerçek olmuştur.)

Bilimkurgu geçmişi de kurgulayıp geçmişte yaşanmış gibi gösterilen, ancak hareket noktasını bilimsel çıkış yollarından alan eserlerdir. Zamanlar arası yolculuk, gelecekteki olası olaylar, insan makine karışımı karakterler, uzayda seyahat, vb hangi konuda olursa olsun bilimkurgu eserlerin bilimsel verilere dayanan olabilirliği olması zorunludur.

Bilimkurgu eserleri fantastik eserler ile karıştırmak yanlıştır. Fantastik; bilimsel dayanağı, bilimsellik açısından olabilirliği imkânsız gözükenleri olası yapılmasıdır. Bilimkurgu ise bilimsel gelişmeler ışığında günümüzde olanaksız, gelecekte olabilmesi muhtemel olanaksızların kurgulanmasıdır. Bilimkurgu mevcut bilimsel, teknolojik, kuramsal gelişmelere dayalı olarak alternatif olasılıklar düşünmek ve bilimsel dayanağı olan gerçekçi hayaller kurmak işidir. Fantastik edebiyatın bilimsel kanunlara uyma, rasyonel gelişmelere dayalı düşünme endişesi olmaz. Fantastik edebiyat; devler, cinler, varlık değiştirmeler, uyanan ölüler, şehirleri yutan ahtapotlar, böceğe veya gergedana dönüşen insanlar gibi tamamen masalsı ve bilimsellik kaygısı taşımayan eserlerdir.

Bilimkurgu eserler bilimsel gelişmelerin sonucunu hayal eden doğa kanunları, bilimsel gelişmeler, teknolojik keşiflerin ulaşabileceği noktalara dayalı düşünülen hayal edilen kurmaca eserlerdir. . Örneğin bu günkü teknolojik gelişmelere dayalı olarak bu gün dondurulan bir kişin bir iki asır sonra diriltilebileceği tasavvur edilebilir. Dikine inip kalkabilen, uçan arabalar, kopan kol bacak yerine robotik kol ve bacak takmak, Marsta kurulan şehirlerarasında savaşlar çıkarmak vb hayal edildiğinde bunlar bilimkurgudur.

Ancak bilimkurgu edebiyat, gelecek konusunda üretilmiş olan tez, teori veya hipotez değil konuya edebi açıdan yaklaşan sanatsal bir çalışmadır. “Aslında bilimkurgu genel anlamıyla ilerideki bilimsel ve teknolojik konular hakkında, işin içine hayal gücünü de katarak spekülasyon yapan bir edebi sanattır.”[5]

Bilimkurguların Popüler Konuları

Bilimkurguda en çok işlenen konular: Zaman dilimlerinde zaman makinesi ile yolculuk, uzaylılar ile temas, diğer dünyalara gitmek, uzaylılar ile savaş, uzaylıların dünyayı istilasıt, ışık hızı üzerinde seyahat, yeni hayalî veya distopik sosyal ve politik düzenler kurma, yeni bilimsel keşiflere dayalı değişimler, ışınlama (Ing. Teleportation, materytrans-mission), otomat, robot, humanoid, android, computer , syborg, sibernetik sistemler, genetik mühendisliği neticesi ortaya çıkan gelişmeler, telepati, ufo, lazer araçları, çevre kirlenmesi, mutasyonlar sonucu ortaya çıkan yaratıklar, mutasyonla değişime uğramış varlıklarla savaşan insanlar , düşünce okuma cihazları, beyin dalga ölçerleri gibi bilimsel dayanakları olan pek çok edebi spekülasyonlar, bilimkurgu eserlerin konuları olmaktadır.

Bilim ve teknolojik bulgulara dayalı ütopik, distopik , siyasi ve sosyal konular işleyen eserlerde tasavvur edilen zaman ve yere göre hayali spekülatif olaylar ve kahramanlar üreten yazarlar günümüzdeki sorunları gelecekte çözmeye, veya günümüzdeki gelişmelerin çok daha kötülerinin gelecekte olacağını belirtmek maksatlı yazabilirler. “Bilimkurgu yazarları bu sosyal problemlere farklı boyutlardan bakan, bu farklı görüşlerini sanatın inceliklerini kullanarak sergileyen düşünürlerdir”.[6]

Mitolojilerden hareketle ortaya çıkan bilimkurgu edebiyatta boy verse de diğer sanat dallarında da özellikle sinema da çok rağbet görmüştür. Bilimkurgu dalında Metropolis (1927), Destination Moon (1950), 2001: A Space Odyssey (1968), Star Wars (1977), Back to the Future (1985) gibi pek çok film çevrilmiştir.

Ay'a Seyehat Jules Verne

Denizler Altında Yirmi Bin Fersah Jules Verne

Esrarlı Ada Romanı Hakkında ve Özeti Jules Verne

Dünyanın Merkezine Seyahat Hakkında Özet İnceleme Jules Verne

Seksen Günde Devr-i Âlem Hakkında Özet İnceleme Jules Verne

Kaptan Grant'ın Çocukları Hakkında Özeti Jules Verne

Balonla Beş Hafta Hakkında Özet İnceleme Jules Verne

 

KAYNAKÇA 

[1]https://www.bilimkurgukulubu.com/edebiyat/edebiyat-uzerine/bilimkurgu-turunun-kokeni-nedir/

[2] Türk Dili Dergisi, Sayı 256, 1973, s.332-333,

[3]https://www.bilimkurgukulubu.com/edebiyat/edebiyat-uzerine/bilimkurgu-turunun-kokeni-nedir/

[4] https://tr.wikipedia.org/wiki/Bilimkurgu

[5] Doç. Dr. Altan ALPEREN, BİLİMKURGU ROMANLARINDAKİ ZAMANÖTESİ DÜNYA, http://bilig.yesevi.edu.tr/yonetim/icerik/makaleler/3652-published.pdf[

6] Erdal SMHAN, BLM KURGUDA TEMEL KAVRAMLAR VE KAHRAMANLAR, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/256395