Egzotik Ekzotik Eser Eksotizim Nedir
Fr. Exotique: (İng. ) Exotic:
Köken olarak Fransızcadan gelen ve ana dilindeki anlamı ile “yabancı, tuhaf anlamına” gelen bu sözcük sözlük anlamları dilimizde : “Uzak, yabancı ülkelerle ilgili, uzak ülkelerden getirilmiş, yabancı olan, İçinde bulunduğu yörede doğal olarak bulunmayan veya yetiştirilmeyen organizma veya tür.” Anlamlarında kullanılmaktadır. Egzotizm, Fransız yazar François Segalen’ın tarifi ile ” bilinçli olarak bilinebilecek her şeyin dışında” kalandır.
Esasında bu tabir edebi manada Batı kültürünün dışında kalanlar, yabanıl, diğer kültürlere ait, ötekilere ait, yabansı anlamlarında kullanılmış, daha sonra anlam iyileşmesine uğrayarak farklı ve yabancı kültürle ilgili her şey anlamını ifade edecek şekilde daha iyi bir anlam kazanmıştır.
Bu kelime edebiyatta da bir terim haline gelmiş, yabancı ülkelerden gelen, yabancı ülkelerde yaşayan insanların örf adet gelenek ve göreneklerini, yabancı ülkelerin kendilerine has doğasını, doğal, tarihi, kültürel özelliklerini ifade eden bir tabir olarak kullanılmıştır.
Egzotik kelimesinden edebiyatta “Egzotik eser “, Egzotizim “ gibi terimler de türetilmiştir.
Egzotik Eser: Farklı veya o kültüre yabancı başka bir kültürün, doğal ve tarihi güzelliklerini, adetlerin, kültürünü, mimarisini, farklı tavır, düşünce ve karakteristik özelliklerini anlatan eser.
Edebiyatta Piere Loti’nin “ Madam Krizantem” ve “Azayade “ adlı eserleri Fransız bir yazarın gözünden Türkleri ve İstanbul’u anlatan egzotik bir eserdir. Yine Piyer Loti’nin “ İzlanda Balıkçısı” adlı eseri de başka bir ülkeyi anlatan egzotik eseridir.
Egzotik roman: Yabancı ya da kültürel özellikleri bilinmeyen ülkelerin doğasını, geleneklerini ve insanlarını anlatan roman türüdür. Gözlem ve betimlemelerin öne çıktığı bu romanların içeriğini yabansı ülkelerde yaşayan insanlar, onların gizemli gelenekleri, kültürel özellikleri, yaşadıkları mekânlar oluşturur. Refik Halit Karay (Nilgün), A. M. Efendi’nin Hasan Mellâh ve Hüseyin Fellah bizim edebiyatçılarımızın yazdığı Egzotik roman örnekleri olarak kabul edilebilir.
Ernest Hemingway’in “ Klimanjaro’nun Karları” bir ölçüde “Robinson Crusoe “Daniel Defoe” nun romanı, iradeli bir gözleme dayanması ve Londra’daki belli bir kesiti anlamak ve anlatmak amacıyla yazılmış olması nedeni ile Jack London ’un Uçurum İnsanları adlı romanı, Pierre Loti’nin “ Azayade “ adlı eserleri bu roman türüne örnek olarak gösterilebilir.
Egzotisizm : ( Egzotik olan ) Bu kavram oryantalist sanatçıların doğu medeniyeti, Afrika ve Amerikan yerlilerin kültürlerini tanıma hevesleri sonrasında doğmuş, On dokuzuncu yüzyıl sonlarına doğru bazı etnik gruplar ve medeniyetlerin etkisiyle sanat ve tasarımda bir eğilim haline gelmiştir. Müzikte, resimde, dekoratif sanatlarda ve edebiyatta ortaya çıkan oryantalist temaları işlemeye de egzotisizim denmiştir.