Eski Türkçe
Türk dilinin yazılı belgelerle takip edilen Ms. 6. 7. Yy.lardan, 13. Yy a kadar olan döneme denir. Türklere ait yazılı ilk belgeler, Köktürk ve Uygur Hakanlıkları devirlerinde; Göktürklerin ana vatanları olan Yenisey- Orhun, ( Ötüken- Karakurum) ile Uygurların vatanı olan Doğu Türkistan'da bulunmuştur.
Bu nedenlerle Eski Türkçe derken yazılı belgelerle takip edebildiğimiz Göktürk ve Uygur Türkçeleri anlaşılmaktadır.
Eski Türkçenin dil, kelime ve gramer özelliklerine belge olabilecek ilkyazılar Göktürklere ait olan Orkun veya Yenisey yazıtları denen yazılar olmuşlar, bu yazılara ait ilk örnekler ise Balbal adı verilen mezar taşlarında bulunmuşlardır. . Daha sonra gelişmiş Göktürk yazısı ile yazılmış olan Orhun Abideleri Türklere ve Eski Türkçeye ait ilk edebi metinler olarak dikkat çeker.
Doğu Türkistan'daki Uygurlar başlangıçta Göktürk Alfabesini kullanmışlar hatta Göktürk Alfabesi ile yazılmış, balballar ve yazıtlar da bırakmışlar, ama daha sonra kendi alfabelerini ortaya çıkararak Uygur Alfabesi ile çok sayıda eser bırakmışlardır. Matbaayı da icat eden Uygurların ağaç kütüklerine, kil tabletlere, ipek ve kâğıtlara yazdıkları çok sayıdaki Manici ve Budacı metin günümüze kadar ulaşmıştır.
Uygur ve Göktürkçenin ortak sıfatı olan Eski Türkçe ve metinlerine bakıldığında Uygurca Ve Göktürkçe arasında bazı farklılıkların ortaya çıktığı görülür. Bu farklılıklar kelime bazında “ y” ve “ n “ seslerinde oluşan değişimler olarak kendini göstermiş, ses, yapı, sentaks ve kelime hazinelerinde birçok fark ortaya çıkmıştır.
Köktürkçe ile yazılmış en önemli eserler Bilge Kağan , Vezir Tonyukuk ve Külteğin adına dikilmiş olan anıtsal balballardır. (Bilge Kağan Kitabesi ( Orhun Yazıtları) ve Tam metni) Bu bengütaşların üç yüzü Göktürkçe bir yüzü ise Çince yazılmıştır. Uygurlar ait metinler Manici ve Budacı Edebiyat olarak ikiye ayrılır. Uygur Manici ve Budacı edebiyata ait çok sayıda eser günümüze ulaşmıştır. Sudurlar, Vinaylar, Çatikler ve Abidarmalardan oluşan bu dini eserlerin arasında koşuklar, savlar, sağular ve destanlar da vardır. Altun Yaruk, Sekiz Yükmek, Irık Bitig ( Uygur Fal Kitabı) , Uıgurıca, The Türkısche Turfan Tekst gibi eserlerle günümüz Türkçesine ve diğer dillere çevrilen çok sayıda eser eski Anadolu Türkçesi ve Uygur Türkçesi hakkında bize bilgiler vermektedir.
Manici Budacı Uygur Nesir Eserleri
Uygur Manici Budacı Şairleri ve Eserleri
Uygur Manici ve Budacı Şiiri ve Tüm Özellikleri
Oğuz Destanı Hakkında Çalışmalar Uygur Nüshası Tam Metni
Yorumlar 0
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!