Ruhsâr Nedir

Osmanlıca yazılışı: ruhsâr / رخسار

Ruh-sar sözcğ Farsça kökenlidir. Sözlüklerdeki anlamları “Yanak. Yüz. Çehre. Güzel yüz.” Manalarındadır. Bu anlamları ile yüz veya çehre anlamlarına gelen ruh, hadd, İzâr sözcükleri ile eş anlamlı olmaktadır.  Ruhsar ile ruhsare sözcükleri arasında da anlamca bir fark bulunmaz.

Ruhsade:  yanağını, yüzüne süren, yüzünü sürmüş

Gül-i ruhsar: gül yanaklı

Hatt-ı ruhsâr: yüzde sakaldan önce çıkan ayva tüyleri.

Ruhsar sözcüğü yanak, çehre, güzel yüz, sevgilinin yüz çizgileri hatları anlamına gelen Had sözcüğü ile eş anlamlı kullanılır. Ruhsar sözcüğü kullanılırken edilirken had sözcüğünün mazmunları ile de birlikte düşünülmüştür. Had, hat sözcüğü sınır, ufuk çizgisi anlamlarına gelen hudud sözcüğü ile aynı kökten gelmektedir.  Had sözcüğü,  eski edebiyatta çehre, sima, sevgilinin yüzü,  gençlerde yeni çıkan bıyık veya sakal anlamlarında kullanılmıştır.   

Kime yananı yakılam her gece tâ subha değin

Şem-i ruhsârı ile rûşen idi sohbetimiz        Yahyâ Bey

 

O hat kim safha-i ruhsâre-i cânâna yazmışlar

Tamâma irmemiş tefsîrdür Kur'ân'a yazmışlar         Şeyhülislam Yahya

 

Böyle çabuk geldin ey hatt-ı siyeh ruhsârına

Var ise pervâza meşk etdin piristûlarla sen         Nedim

 

Gül-i ruhsarına karşu gözümden akar kanlı su

Habibim fasl-ı güldür bu akarsular bulanmaz mı  Fuzuli

Haddeden geçmiş nezaket yâl u bal olmuş sana

Mey süzülmüş şişeden ruhsâr-ı al olmuş sana. Nedim

Âyîne sever candan ruhsâre-i cânânı

Bir gāyete yetmiş kim ayrılsa çıkar cânı (Fuzûlî).

Aldım âteş bir zaman bir âteşin ruhsâreden

Fark olunmam şimdi bir âteş-feşan seyyâreden (Muallim Nâci).

Hem Fuzuli aşk u aşıklığı meşhur olmadın

Bir kadi şimşad ü gül-ruhsardan ayrılmışam   Fuzuli

 

Yanıp bir narı ruhsare çırağan olduğun var mı

Seni pervane veş şem'e şebistan olduğun var mı    URFA-TÜRKÜLERİ

 

Hat Divan Şiirinde Tüy Yanak Yazı Mushaf İle İlgili Hayaller ve Benzetmeler

Hatt Had Nedir Divan Şiirinde Ayva Tüyü İnce Sakal

Divan Şiirinde Sevgili İmajı ve Sevgili Benzetmeleri

Halvet Nedir Divan Şiirinde Sevgili İle Buluşma