Müslüman bir ülkede sarhoş veya alkol kokusu ile halk arasına katılmak, resmi dairelere, dini mekânlara, okullara girmek elbette hiç de hoş karşılanmaz. Bu nedenle bu tip yerlere alkol kokusu olmadan ve ayık kafa ile gitmek önem kazanır.

Aşırı alkol almak sonrasında mide bulantısı, kısma, aşırı baş ağrısı hatta alkol komasına girmek riski de vardır. Eski devrilerden beri alkol sonrasında alkol kokusundan ve alkol içme sonrası oluşan bu gibi zararlardan kurtulmak için bir takım tedbirler ortaya atılmıştır.  Alkol ve şarap kokusunu gidermek için, kahveyle suyu birlikte içmek, nane, maydanoz, zencefil, kekik, çörekotu, tarçın ve karanfil çiğnemek gibi tedbirler bulunmuştur. ( BKZ : Şarap Kokusu ve Humardan Kurtulmak)

Dem-be dem benlik şarabı kokusun def etmeğe

Vasf-ı hâlin düşmez ağzımdan karanfildir bana   Nedim

Aşırı şarap ve alkol içtikten sonra baş ağrısı (humar ) mahmurluk, sızıp kalmak, mide bulantısı, hatta kusmak gibi istenemeyecek durumların ortaya çıkması kaçınılmazdır. Bunlardan kurtulmak için bir çok yöntem bulunmuştur. ( bkz Humar İçki Sonrasında Baş Ağrısı/Mahmur Nedir Şiirlerde Mahmurluk ve Humar ) Bu belaların defi için önceden alınan tedbirler den bazıları rakı arakı ve şarap ile birlikte tatlı yenilmesi içki sonrasında şerbet içilmesidir. Ayyaşlara göre tatlı mezeler ve içecekler alkolün vücudu tahrip etmesine engel olmakta ve zehrini def etmektedir.

Divan şairleri ve eski devrin ayyaşları bu tip sorunların çözümü için pek çok tedbir üretmiştir. Onlara göre şarap veya rakı içilirken bal, pekmez, baldan pekmezden yapılan mezeler, revani, helva, kuru veya yaş incir, üzüm, badem, fıstık, kavun, elma, armut, karpuz gibi yiyecek, meyve, çerez ve mezeler tercih edilmeliydi. ( bkz Mezeler Nukl Nakl Osmanlı İçki Adabı )

Zehrini def etmeğe şekker gibi dârâsı var

Hazz eder câm-ı arak nûş eyleyen incirden İzzet Moll

İçki sonrası çekilecek baş ağrısından yani humardan kurtulmak için sabahleyin, erken sağılan süt, ayran, su, şerbet hatta sabah vakti içilen ve sabuhi adı verilen şarap içiliyordu. Yani akşamdan kalan ayyaş çivi çiviyi söker hesabı sabahleyin de birazcık şarap içerse baş ağrısından kurtulmuş oluyordu. ( BKZSabuhi Nedir Sabahleyin İçilen Mahmurluk Şarabı )

Ancak divan şairleri humarı def etmek için sabah sabah içilen su, şerbet, süt ve sabuhi gibi içecekler konusunda da muziplik yapmışlardır. Çünkü divan şairlerine göre sevgilin dudağından öpmek sabuhi veya şerbet yerine geçerdi. Hatta içki içmelerinin bir nedeni de humardan kurtulmak için sevgilinin dudağından öpmek değilse neydi? İçki meclislerinde, bezm, işret veya humar sonrasında tatlı yenmesi, şerbet içilmesi, şerbet içme niyetine sevgilinin dudağından şerbet emilmesi tavsiye edilirdi.

Mest olup dil mey-i aşkınla leb ü çeşmin öğer

Nukl için rağbet eder piste vü badamlara    Ahmet Paşa

(Aşkın şarabı ile mest olmuş olan gönül, pasta ve badem niyetine dudaklarını ve gözlerini umuyor)

 

Gâh engüşt-i muhânnasın geh-ilâ’lin emip

Dane-i unnab ile nûş-ı şarap etmez misin  Nedim

( Gâh kınalı parmağını, gâh lal renkli dudakların emip, üzüm taneleri ile şarap içmez misin? )

 

Leblerin sun leblerinden mest olan âşıklara

Nuklunu cân bezminin şîr ü şeker kıl dâima   Ahmet Paşa

 

Ahmet Paşa süt ve şeker bahanesi ile sevgilinin dudakların emmek istiyor.)

 

Ne çekmişiz hele def‘-i humâr edinceye dek

Bu gûne tarh-ı gam-ı rûzgâr edinceye dek       Nedim

 

Sâkiyâ çünkü değil kimseye devlet bakî

Gel sabûhî edelim var ola devlet bakî    Necati

 

Gelmeden hatt-ı lebin bûseye nâil olalım

Çün veda üstü beğim gelmesi âdet şerbet Pertev

 

Çün şerbet olur hâtime-i bezme işaret

Hicrâna çıkar âfiyeti bu şeker âbın   Nâbî

 

Bezm-i meyde nukle el sunmaz heman ancak Nedim

Dilberin ünnâb-ı la’lin çeşm-i bâdâmın bilir               Nedim