Sedum ( Sodom ) Kadısı, eski metinlerde sapkınlıkları nedeni ile helak edilen Sedum ( Sodom ) ahalisinin yaptıkları sapkınlıkları mubah olarak ilan eden efsanevi kadısıdır. [1]

Eski edebi metinlerde bu kadı ahlaksızlıkları öneren, her türkü ahlaksızlığı ve sapkınlığı meşru ilan eden kötü bir adalet yetkilisi ve sembolü olmaktadır. Eski edebi metinlerde Sedum Kadısı aynı zamanda zalimliğin timsali olarak da gösterilir. Sedum Kadısını daha iyi anlamak için Sodom ve Gomore halkının yok edilmesine dair kıssaları da bilmek gerekir.

Sodom ve Gomore şehirleri Lut Peygamberin yola getiremediği, Pompei şehri gibi azgınlık ve sapkınlıkta çok ileri gittikleri için helak edilen şehirlerdir. ( bkz Sedum Mahkemesi Sodom'un Helaki Lut Gölünün Ortaya Çıkışı)

Hz Lut’un bedduası veya talebi sonrasında helak edilmiş olan Sodom ve Gomore şehirleri,  Siddim Vadisi veya Büyük Rift Vadisi olarak adlandırılan Lübnan ve İsrail’deki Şeria Irmağından Doğu Afrika'daki Zambezi Irmağına kadar uzanan bir kara parçası üzerindeydi.  Arkeolojik bulgulara göre bu bölgede MÖ y. 1900'de büyük bir deprem olmuş, bu deprem sonrasında bölgenin jeolojik yapısında çok büyük değişimler meydana gelmiş Lut Gölü dahi bu deprem sonrasında ortaya çıkmıştı.( bkzLût Peygamber Sodom ve Gomore Lut Gölü ) [2]

Arkeolojik bulgulara göre bu bölge bu depremden önce tarım yapmaya elverişli, yeteri kadar tatlı suları da olan sulak ve geniş otlaklara sahip bir araziydi.  Bu deprem sonrasında hiçbir canlının yaşama ihtimali olmayan çok tuzlu ve asitli b ir nehir olan Lut gölü meydana gelmiş “ bölgenin jeolojik yapısı bütünüyle değişmiş, deprem sırasında yeraltındaki petrol ve doğalgaz kaynakları patlamış”,  vadi su kaynaklarının olmadığı kara taişar ile dolu çorak bir arazi haline gelmiştir. [3]

Kutsal kitaplarda anlatılanlara göre livata yapan ( kadın kadına, erkek erkeğe cinsi münasebet ) kumar oynayan, içki içen her türlü ahlaksızlık ile meşgul olan ve putlara tapan sapkın Sedum kavminin üzerine melekler kara taşlar yağdırmış, kaynar sular fışkırmış ve bu kavim helak edilmiştir.

 

Sodom Kadısı Meseli

Sedum Kadısı meseli Arap kültüründen Divan edebiyatımıza da giren bir meseldir. Bu mesel Türkçede “Astığı astık, kestiği kestik “  deyimine karşılık gelmiş ve zalim, acımasız, zorba kimseler hakkında kullanılır olmuştur.[4]

Sedum Kadısı, her türlü sapkınlıkları marifet kabul edilen Sedum kavminin kadısıdır. Bu kadı Sodom ve Gomore şehirlerinde yaşanan her türkü sapkınlığı meşru ilan eden ettiği gibi zalimliği ile de çok meşhur olmuş bir kadıdır. Aynı zamanda halkı doğru yola sevk etmeye çalışan Hz Lut ile Hz İbrahim’e karşı çıkan zalimliğin ve ahlaksızlığın temsilcisidir.

Sedum Kadısı, diğer bir yönden Arapların meşhur sapşalı Bakıl ile ( bkz Bakıl Kimdir Meşhur Arap Salağı)  verdiği saçma sapan kararları ile meşhur olan Karakuşi hüküm örneklerine de benzer bir kıssa karakteridir. ( bkz Hükm-i Karakuşi Nedir Karakuşi Hüküm örnekleri)

Bir gün bu kadının huzuruna gelen bir kişi gelir birisine bin dirhem altını borç olarak verdiğini bu alacağını ise beş sene sonra tahsil edilmesi konusunda anlaştıklarını, ama borç verdiği kişinin güvenilmez birisi olduğuna dair işaretler olduğunu söyler. Sedum Kadısı bunun üzerine borçla olan kişiyi buldurup huzuruna getirtir. Borçlu olan kişi borcunu kabul eder.  Ancak ödemenin beş sene sonra yapılacağına dair bir anlaşma yaptıklarını belirterek  “ Borçluyum ama beş yıl sonra borçlu olduğum bu adamı nerede bulup borcumu vereceğim.  Bu yüzden bu adamı hapse atın ki geldiğimde onu kolayca bulup borcumu ödeyebileyim “ der. Sedûm kadısı da bu talebi kabul edip alacaklı olanı beş yıl yatması için hapse attırır.

 

İLGİLİ LİNKLER

 

Hükm-i Karakuşi Nedir Karakuşi Hüküm örnekleri

Karakuş Kimdir ve Hükm-i Karakuşi Nedir

Karakuşi Fıkralar

 

KAYNAKÇA 

 

[1] A. Talat Onay, Eski Türk Edebiyatında Mazmunlar, MEB, 1996, s. 428

[2] /post/sodom-ve-gomore-hakkinda-konusu-ozeti-yakup-kadri/80124

[3] /post/lut-peygamber-sodom-ve-gomore-lut-golu/97158

[4] Adem YENER, Arap Mesellerinde Sıra Dışı Erkek Karakterleri, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/473492