ABİDARMA
Abhidharma yada Abhidhamma, Pali dilinde öze öğreti ya da son öğreti anlamına gelen bir sözcüktür. Theravada Buddhacılığı’nın kutsal öğretisinde üçüncü (ve sonuncu) öğretisi üzerine yazılmış olan yedi yorum kitabından oluşan eserlerdir.
Abirdarmalar Budizm’e ait öğretileri kullanarak evren hayat, ve alem hakkındaki metafizik düşünceleri anlatan eserlerdir. Abidarmalar Buddha'nın doktrinini izah eden felsefî eserlerdir. Abidarmalar, Uygur Edebiyatına Uygurların Buda dinine girmelerinin sonucunda Buda’nın öğretilerini öğrenmek maksadı ile yapılmış tercümeler yoluyla girmiştir. Buda dinin öğretilerini, metafizik düşüncelerini anlatan bu eserler Uygurcaya tercüme edilmiştir.
Abidarmalar, Burkan dininin metafizik yönünü işleyen eserlerdir. “Kuru, sıkıcı, ağır” bir ifadeye sahip olan bu eserler, “. Abidarim Kıınlıg Koşavarti Şastir adlı eserin Çinceden tercüme edilmiş hacimli tercümesidir. [1]
Vasubandhu'nun adlı eserine Sthiramati'nin yazmış olduğu tefsirin Uygurca tercümesi olan “Abidarmakia Sastra “adlı eser de Uygur Edebiyatında önemli bir yer tutar. İk i ciltlik oln bu eser, bu gün British Museum'da ve Or. 8212, 75A/75B numaralarında kayıtlıdır.[2]
Üç İtigsizler Sema Barutçu Özönder tarafından işlenmiştir. Vapşı Bakşı adlı bir Uygur tarafından yazılan ve Tun huang'da bulunmuş bir şiir mecmuasında yer alan 30 sahifelik abidarma ise “cümlelerinin kısalığı ve kullanılan teşbihlerinin bolluğu ile dikkati çekmektedir.” (Ş.Tekin 1965: 38). Uygur Türkçesine çevrilmiş daha başka abidarma parçaları da vardır.[3]
İLGİLİ SAYFALARIMIZ VE LİNKLERİ
KAYNAKÇA
Yorum Yapmak için Kayıt Olun veya Giriş Yapın
Alim Karaçay
5 years ago