Medain
Adalet Zinciri Tâk-ı Kisrâ Eyvân-ı Kisrâ ve Adalet
Adalet Zinciri , İran tarihinde adı I. Hüsrev , Nûşirevân-ı Âdil - Enûşirvân olarak bilinen Anuşirvan’In İran’ın Meadin şehrinde yaptırdığı büyük saray ve o sarayın kubbesine asılı olan çanın çalmasını sağlayan zincirin adı olmaktadır.
İran tarihinde adı "Hüsrev" olan birkaç hükümdar vardır. Bu Hüsrevler arasında en meşhur olanları "Nüşirevan-ı Adil" olarak bilinen I. Hüsrev ‘dir.(Nûşirevân-ı Âdil - Enûşirvân) Diğer bir şehinşah ise "Hüsrev-i perviz" olarak bilinen aynı zamanda Hüsrev- ü Şirin mesnevilerinin de kahraman olan, 6. Yy. Sasani Hükümdarı Hürmüz’ün oğlu Hüsrev- i Perviz’dir. ( bkz HÜSREV Ü ŞİRİN'LER VE GENEL ÖZETİ- Genceli Nizami Husrev-i Şirin ve Etkileri)
I.Hüsrev Nuşirevan-ı Adil, Adalet Zinciri ve Adalet Çanını yaptıran, Sasani devletine altın çağını yaşatan Mazdeizm’i ve Mezdekleri ortadan kaldıran, Romalıları mağlup ederek Antakya’ya kadar gelip şehri yağmalatan önemli bir Sasani Hükümdarıdır. ( bkz ( bkz Mezdek Mezdekiye Mazdek Nedir ( Marksizm’in ilk Tohumları )
1.Hüsrev'in " Adil " ve Nuşirevan lakaplarını almasnın sebebi de yazımızın konusu olan Adalet Zinciri ve Adalet Çanı ile ilgilidir. Sarayına yaptırdığı bu zincir ve çan sayesinde tarihte ve divan edebiyatında adaletli ve adil olarak adil ve adaletli olmanın timsali sayılmıştır. Nuşirevan lakabı "Anûşek-Revân (ölmez ruhlu)" manasına gelen kelimenin bozulmuş hali olmaktadır. Kisra lakabı da ilk kez onun için kullanılmıştır. ( bkz KİSRÂ NEDİR SASANİ KRALLARI ŞİİRLERDE KİSRA )
Bu hükümdar özellikle kaside, mesnevi ve gazellerde adaletin, devlet, tac, adalet zinciri, güç, kudret, cömertlik, hoşgörü, Tak-ı Kisra'nın sahibi ve zenginliğin sembolü olarak gösterilir.[1]
Nuşirevan, Antakya’yı yağamalatmış ve kendi ülkesinde Antakya’dan daha güzel bir şehir inşa ettirmek istemişti. Bu amaçla Antakya’nın bir benzerini Cte-siphon (Medâin) yakınlarında Andiök-Hüsrev (Antakya’dan daha güzel şehir) şehrini inşa ettirmişti. Bu şehre dillere destan bir saray yaptırmıştı.
Bu meşhur sarayın önüne inşa ettirdiği Tâk-ı Kisrâ veya Eyvân-ı Kisrâ, adı verilen üzerinde bir çanın bulunduğu Tak bir zincire bağlıydı. Hüsrev’in bu takı inşa ettirme nedeni ülkesinde adaletsizliğe veya haksızlığa uğrayanların gelip bu çanın zincirine çekip çanı çalarak kendisini uyarması içindi. Bu zincirin ucu sarayın dışına kadar uzanıyordu. Bu zincir sallanınca Tak-ı Kisra’nın çanı da çalıyordu. Bu çan çaldığında Nuşirevan haksızlığa uğrayan birisinin geldiğini anlamış oluyor, o kişinin sorunları dinleyerek uğradığı haksızlığı giderip adaleti sağlıyordu.
Nuşireven-ı Adil’in Medain’de yaptırdığı bu saray, Tâk-ı Kisrâ , Eyvân-ı Kisrâ ve Adalet Zinciri divan edebiyatında çok sözü edilen bir konudur. Pek çok şairimiz çok çeşitli vesileler ile Tâk-ı Kisrâ , Eyvân-ı Kisrâ ve Adalet Zinciri ve Nuşirevan’dan söz etmişlerdir. Çünkü adalet her devride herkes için lazımdır.
İLGİLİ LİNKLERİMİZ
KAYNAKÇA
[1] https://www.edebiyatvesanatakademisi.com/post/i-husrev-nusirevan-nusirevan-i-adil-anusirvan/107969
Yorum Yapmak için Kayıt Olun veya Giriş Yapın