Hüsrevani
hüsrevânî : خسروانی
Sözcük birçok anlama gelir ve edebiyatta da birçok anlamda kullanılır
Kullanıldığı anlamlarının bazıları şunlardır: “1)Hükümdara lâyık. 2) çok iyi, âlâ, birinci derece. 3)[1] bir çeşit şarap. 4) Hüsrev’e dua edenler 5) Bir çeşit altın para 6) Hüsrev gibi büyük şah, hükümdar 7) Hüsrev gibi tavırlar gösteren şah ( şahane hükümdar )”, iri şarap küpü, [2]define saklanan büyük, küp, iri küp, içinde defineler olan büyük küp…( bkz Hum ve Hum Hane ( Şiir Dünyamızda Küp )
Bu anlamlarının bazılarının Sasani İmparatorluğu'nun 590–628 yılları arasındaki hükümdarı olan Hüsrev-i Perviz IV. Hürmüz'ün (579–590) oğlu ve I. Hüsrev'in (531–579) torunu olan Husrev-i Perviz ile alakalı olduğu ortadadır. ( bkz Husrev-i Perviz ve Kendi Gelen Hazine )[3]
Nitekim Hüsrevani kelimesinin büyük ulu, şahane anlamlarını da çağrıştırdığı bu nedenle Hum-i hüsrevânî: sultanî küp, çok büyük şarap küpü ( bkz Hum ve Hum Hane ( Şiir Dünyamızda Küp ) anlamlarına gelen terkiplerin de oluştuğu görülür. Bunlardan bir diğeri de Hüsrev’in Genc-i Hüsrev: Hüsrev’in sekiz büyük hazinesi ve Genc-i Bâd- Âver ( kendi gelen ) hazinesidir. ( bkz Husrev-i Perviz ve Kendi Gelen Hazine )[4]
Hüsravani kelimesinin diğer kelimelerle büyük şahane, görkemli manasına gelen bir sıfat şeklinde kullanıldığı anlaşılır. Efsanevi acem bestekârı Barbed 'in yaptığı besteleri Hüsrev adına yapmış olduğundan da bu bestelere de Hüsrevani denmiştir.[5]
Örneğin simat-ı husrevani şahane sofra, , nevbet-i hüsrevani , büyük mehter takımı, Nâme-i Hümâyûn-ı Husrevânî , kûs-ı hüsrevânî , sürûd-ı Hüsrevânî makamı , Hüsrevani-i mülk-i , tâc-ı husrevânî. gibi . Nitekim Hüsrev’in efsanevi nevbet takımına işaret eden ve günde beş kez icra yapan ordusunun mehter takımı Nevbet-i Hüsrevani olarak yaşamaya devam etmiş büyük mehter takımına Nevbet-i Husrevani denmiştir. [6]
Hüsrevani penç nevbet çaldırdı her iklimde
Nûh kubabın yankılandırdı sipihrin mihr-i aşk BAKİ
Aşkın hükümdari yedi iklimde günde beş kez nevbet çaldırıp yedi kat gökte yankılar yaptırdı.
Reh güzarı bağa sertâba dökülmüş berg-i rez
Sandım altın tepsiler konmuş simât-ı hüsravanı Baki
Bağın yollarını baştanbaşa sarı üzüm yapraklarının döşendiğini görünce onları içine altın tepsiler konmuş şahane bir sofra zannettim.
Altın üsküflü simin sak sakiler
Şarab-ı erguvanı bezm-i hüsrevani içinde Mevlana
Sözi anda eyle şîrîn idesin yâd
Ki Hüsrev anı işitse ola Ferhâd düzesin anı
Ol şeh-süvâr-ı memleket-i 'adl ü dâd kim
Atı öñince olsa revâ husrevân revân Baki
Kenz-i ‘aşkuñ dilde genc-i Husrevânîdür baña
Mâye-i nakd-i hayât-ı kâm-rânîdür baña BEYÂNÎ - Enfî Ahmed Efendi ( - Şuhut- Ö. 1665 İstanbul)
“Ben ki Sultan-i salâtin-i zaman burhân-i havakın-i avân tâc-bahs-i husrevân-i cihan zillullâhi'l-meliki'l-mennân Akdeniz'in ve Karadeniz'in ve …….” Kanuni
Kaynakça
Yorum Yapmak için Kayıt Olun veya Giriş Yapın