Resimli Aşk Mektubu

Resimli Aşk Mektubu Mendil ve Bergüzar Göndermek

Eski devrilerde sevgiliye gönderilen mektupların üzerine duyguları temsilen bir takım semboller çizilir hatta resimler yapılırmış.

Günümüzde de kalp, iki kalp, iki kalbi ortasından vuran ok gibi semboller ve çiçeklerle dolu kartlar, mailler, imajlar atmak şeklinde devam eden bu âdetin eski devrilerde farklı metotlarda yapıldığı anlaşılmaktadır.

Divan şairlerinden belli olduğu kadarı ile gönderilen aşk mektuplarında ağzından ah dumanı çıkan âşıkların resimlerinin yapıldığı açıkça belli olmaktadır. Hatta eski devrilerde okuma yazma bilmeyen sevgililerin kâğıtların üzerine aşkı, sevgiyi, kavuşmak arzusunu vb dile getirmeye çalışan bir takım şekiller çizerek bir birlerine yolladıkları da anlaşılmaktadır.

Arz-ı hal içün Rızâî ol şeh –i hüsne hemân

Levhalı bir nâmedir bu âh-ı ateş- nâkimiz Rızâî

Şair Rızai bu beytinde sevgilisine üzerine ağzından aşk ateşi ve dumanı çıkan bir âşık çehresi çizip sevgilisine resimli bir mektup yolladığını yazıyor.

Nitekim genç kızların ise resimli mektup yerine mendil üzerine sevgililerin adını veya adlarının baş harfini işleyerek yolladıkları, bu âdetin yakın zamanlara kadar devam ettiği bilinmektedir. Bu nedenle işlemeli mendil göndermek de bir çeşit resimli mektup sayılabilir.

Eski devrilerde resimli mektup yollamak, işlemeli mendil göndermek sevgiliye bir bergüzar bırakmak aslında resimli mektup göndermek ile eş değerde olan işlevlerdir.

Arz etmeğe elin öpüp o şuha Vehbiya

Bu nazmı eyle nakş-ı ser – i destamal-ı ıyd Vehbi

Ey Vehbi o güzele elini öpüp halini arz etmek için bu şiiri bayram mendilinin kenarına nakşet.

Örnekte de görüldüğü gibi resimli mektup, mendil ve bergüzarların özellikle bayram günlerinde ve özel günlerde iletildiği anlaşılır.

Eski devirlerde mendil yerine destmal de denmiştir. Destmâl دستمال Farsça kökenlidir ve mendil el bezi anlamlarına gelmektedir. Bergüzar بركزار sözcüğü ise yine Farsça kökenli bir sözcüktür ve hatıra, armağan, hediye vermek, hatırlanmak için yâdiğâr bırakmak anlamlarına gelmektedir.[1]

Mendil vermek, resimli aşk mektubu yollamak, bergüzar bırakmak özellikle halk şiirimizde ve türkülerde işlenen bir konudur.

Hayriye'ye mendil verdim almadı

Hayriye'yi halaları salmadı

Hemen varıp anasına yalvardım

Anası da dediğime kanmadı AKSEKİ-ANTALYA-TÜRKÜLERİ

İpek mendil dikeyim (aman aman)

Derdimi kimlere dökeyim (aman)

Perçeminden üç tel ver (aman aman)

Kefenimi dikeyim (aman) ERZURUM-TÜRKÜLERİ

Mendili oyaladım

Dürmeye kıyamadım

Dürmeye kıyamazken