Kemal Ümmi

KEMAL ÜMMİ 15.Yüzyılın birinci yarısında yaşayan Kemal Ümmî, asıl adı İsmail olan, kişiliği halk arasında efsaneleşen Anadolu sahası Halveti mürit, derviş ve halifelerinden, tasavvufi konularda şiir yazan, tahsil görmediği için Ümmi mahlasını alan 15. yy önemli şairlerindendir. Kaynaklarda hayatı hakkında çok fazla bilgi olmayan Kemal Ümmi hakkındaki sınırlı kaynaklardan onun Karamanlı olduğu anlaşılmaktadır. Sınırlı sayıda bilgi veren aynı kaynaklara göre Erzincanlı Şeyh Bahaeddin'in dervişlerinden biri olduğu bu Şeyhin dergâhında bir müddet ona bağlı olarak yaşadığı, Niğde de doğduğu yolunda bazı bilgiler vardır. Divanındaki bir şiirinden Halvetî tarikatına mensubiyeti ve şeyhinin Ubeydullah Hâmid olduğu ortaya çıkmaktadır. [1] Bazı kaynaklar onun Niğde de doğduğu ve asıl adının İsmail olduğu görüşünde birleşirler. Kimi kaynaklar ise Horasan’dan gelen bir ailenin çocuğu olarak Bolu Gerede'ye gelip yerleştikleri yazılmaktadır.[2] Buna rağmen kariyer sahibi araştırmacıların genel kanısı onun Karaman doğumlu olduğu yönündedir. Halk içinde evliya mertebesinde görülen Kemal Ümmi'nin adına menakıpnameler de yazılmıştır. Adına yazılan bir menakıpname’de; "Sâfî Sultan'dan el aldı dirler." şeklinde bir ifadeye göre o zattan da feyz aldığı anlaşılmaktadır. [3] Ünü Anadolu sınırlarına da taşan Kemal Ümmi’nin çok sevilmesi yüzünden Karaman, Manisa, Mudurnu ve Niğde Mevlevîhanelerinde makamları vardır. Ömrünün çoğunu Niğde'de geçiren Kemal Ümmî rivayete göre Bolu civarında da bulunmuştur. Kimi kaynaklara göre kabri Niğde'de Yenice Mahallesinde bulunmaktadır. Latîfî ve Gelibolulu Ali Mustafa onun Karaman’ın Lârende kasabasından olduğunu, müridlerinden menâkıbını yazan Âşık Ahmed ise Horasan’dan geldiğini söyler...............