Bübül-ü Şiraz (Sadi Şirazi )
Şiraz bülbülü İranlı dev şair Sa'di Şirazi ’nin divan şairleri tarafından yapılan benzetmesidir. Bostan ve Gülistan'dan adlı eseri ile hem İran hem Türk hem de Dünya Edebiyatını derinden etkilemiş olan Sadi Şirazi divan şiirimizde Bülbül-ü Şiraz olarak anılmıştır.
Sadi Şirazi , medrese eğitimi yapılan eski devirlerde eserleri ders kitabı okutulan şiirleri ve Bostan ve Gülistan adlı eseri ile divan edebiyatını en çok etkileyen divan şairleri ve yazarları tarafından en çok sevilen Fars edebiyatının dev şairidir.
Sadi’nin şiirleri ve serleri eski dile tercüme edildiği gibi eserleri Batı dillerine de tercüme edilmiş, pek çok şair ve yazar onun eserlerine ve şiirlerine benzeyen eserler ve şiirler yazmıştır. Sadi, hem Acem hem de Türk şairlerini derinden etkileyen bir şairdir. Divan şairlerimiz tarafından onun şark bülbülü olarak anılması bile ne derece etkilemiş olduğunun kanıtı olmaktadır.
Muiniddin Cüveyni, Nigaristan, Molla Cami’nin Baharistan adlı eserleri Sadi’nin Bostan ve Gülistan adlı eserlerini taklit etmiş olan kitaplardır. Türk Edebiyatının ilk mesnevi tercümelerinden biri Hoca Mesud Süheyl ü Nevbahar ve Ferhengnâme-i Sa'di adlı eserdir. Türk edebiyatına tercüme edilen ilk mesnevi olması dahi Sadi’nin Bülbül-ü Şiraz olarak kabul etmesinde büyük bir etken olmuştur.[1]
Sadi’ye Bülbül-ü Şiraz denmesinin diğer nedeni ise Sadi’nin Şirazlı olmasından kaynaklanmaktadır. Eski edebiyatta Hoca Mesud ‘un Ferhengnâme-i Sa'di adlı eseri divan şairlerinin adeta başucu kitabı olmuştur. Bunların dışında da Gülistan’ı taklit eden çok sayıda eser bulunmaktadır. [2] Gülistan, Kilisli Rıfat Bilge tarafından Ferhengnâme-i Sa'di Tercümesi, adıyla günümüz Türkçesine çevrilmiştir. [3] Ahmet Hikmet Müftüoğl da Bostan ve Gülistan adlı eserler hakkında tercüme çalışmaları yapmıştır. ( bkz Sa'di Şirazi Hayatı Bostan Gülistan ve Şiirimize Tesirleri )
Guşuna girse eğer nağme-i nay-ı kalemim
Lal olur hayret ile bülbül-ü bağ – Şiraz. Nazim
Cevriki ola nükte - sena Rum- sühanda
Müstağni –i sad – bülbül - i Şiraz- U Hucendİz
Gülzar-ı zamirinde senin bülbül-ü Şirazi
Sad reşk ile destan- zen –i feryad ü fiğandır. Şeyh Galip [4]
Bülbül gibi gülistan bostandan ayrı düştüm
İstemem altın kafes vatandan ayrı düştüm Yavuz Sultan Selim
Yavuz Sultan Selim, bu beytinde bostan, gülistan ve bülbül sözcükleri ile Sadi Şirazi’ye telmih ve tanasüb yapmaktadır.
İLGİLİ LİNKLER
Sa'di Şirazi Hayatı Bostan Gülistan ve Şiirimize Tesirleri
Mahmut Şebusteri Elvan-ı Şirazi Gülşen-i Raz,
Sa'di Şirazi Hayatı Bostan Gülistan ve Şiirimize Tesirleri
ELVAN-I ŞİRAZİ VE GÜLŞEN-İ RAZ TERCÜMESİ
Sadi Şirazi ve Bostan'dan Seçmeler
Gülşeni Raz Mahmud Şebusteri Elvan-ı Şirazi
Bübül-ü Şiraz Nedir ve Sadi-i Şirazi
Mahmut Şebusteri Elvan-ı Şirazi Gülşen-i Raz,
MAHMUT ŞEBUSTERİ - GÜLŞEN-İ RAZ' DAN ÖRNEKLER
Gülşeni Raz Mahmud Şebusteri Elvan-ı Şira
Hoca Mesud Süheyl ü Nevbahar ve Ferhengnâme-i Sa'di
HOCA MESUD SÜHEYL Ü NEVBAHAR HAKKIND
Seyfi Sarayi Gülistan Tercümesi Memluk
KAYNAKÇA
·
· [1] https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/kilisli-rifat-bilge-hayati-ve-hizmetleri/78003
· [2] https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/sadi-sirazi-ve-bostan-dan-secmeler/76864
· [3] https://edebiyatvesanatakademisi.com/post/sa-di-sirazi-hayati-bostan-gulistan-ve-siirimize-tesirleri/74382
· [4] A. Talat Onay, Edebiyatımızda Mazmunlar, MEB Yayınları, 1996. Shf 149
0
0
Yorum Yapmak için Kayıt Olun veya Giriş Yapın