AYİNE-İ GUBAR
Ayna icat olmadan evvel, insanlar suya kalaylı kaba veya parlak bir yüzeye bakarak kendilerini seyrederlermiş, camdan yapılmış olan aynaların dışındaki nesneler de genellikle çabucak paslandıklarından, cam aynalar ise nem veya tozdan dolayı kirlendiklerinden üzerlerinde ayine-i gubar olur yani görüntüyü kirletirlermiş. Çelik, gümüş veya tunçtan yapılan aynalar da bir müddet sonra nem ve pastan dolayı iyi göstermediklerinden kalp, jeng, ayine kelimelerinden bu paslar ve tozlar la ilgili çeşitli mazmunlar türemiştir.
Jeng kelimesi gubar kelimesi ile aynı anlamda, eş anlamlı olarak kullanılan bir kelimedir. Farsça kökenli bir sözcük olan ceng: “Pas, kuf, kir “ anlamlarında ve Divan şiirinde ayva tüyleri ve aşığın gamı olarak gösterilir. Bu bakımdan gubar ile jeng eş anlamlı olarak kullanılır.
Aynaları parlatan Saykal denen alet de bu mazmunlarla birlikte kullanılmıştır.
Metal aynalar özel bir toz ile parlatılır; gönül aynası da kederle cilalanır, saflaşır.
İskender’in aynası gibi hiç tozlanmayan bir ayna ( saf gönül, kalp, temiz yürek) bulan bu cihanda her kederden uzak kalır.( BKZ İSKENDER'İN AYNASI AYİNEİ ALEM NÜMA )
Bir ah ile gözyaşı dökerek gönlün aynası saf olsaydı hatır aynasındaki keyifsiz rengi neylerdik ki? Beyit örneklerinden de görüldüğü gibi aynadaki toz görüntüyü kirleten leke pek çok zaman, yürek kiri, veya kalp temizliği, art niyetli veya saf gönül, veya hiç tozlanmayan İskender’in aynası ile alakalı şekillerde düşünülmüştür.
Bu zamanın âdeti olan paklık temizlik ( kalbi temiz neşeli) mizaç aynasının yüzünde bir sıkıntı rüzgarın getirdiği toz, iç sıkıntısı) var [2]
Senin gümüşten aynalar gibi saf ve temiz sinene aynanın yüzündeki lekeler gibi duran tozlar ve üzüntüler yakışır mı hiç?
Ayine i gubar, ayine – jeng ve saykal tabirleri çoğu kez gönlün pası , kederi ve bu pası giderecek olan şarapla birlikte kullanılır.
Gönül aynası kesreti yok etmekle saflaşır. Kesret, aynada pas ve tozdur. Saflık, temizlik, pastan, tozdan arınma aynasının kaynağı, kendini yok etme, yok farz etme ve tevazudur. Kendini yok etme ve tevazu ile kesretten temizlenir.
İgili Linklerimiz
KAYNAKÇA
Yorum Yapmak için Kayıt Olun veya Giriş Yapın