Bağdatlı Ruhî

Bağdatlı Ruhî (?-1605) Osmanlı Divan Edebiyatı şairi. Terkib-i Bend'i ile ünlüdür.16. asrın büyük şairlerinden biri olan Bağdatlı Ruhi’nin asıl adı Osman’dır. Bu şairin, Kanûnî ordularıyla Bağdat’ın fethi sırasında Beylerbeyi Ayas Paşa ile beraber Bağdat’a giderek oraya yerleşen Rumelili bir askerin oğlu olduğu bilinmektedir. Bağdat’ta doğup büyüdüğü için Ruhî-i Bağdâdî (Bağdatlı Ruhî) diye tanınmıştır. Divanındaki şiirlerinden kendisinin de bir sipahi olduğu anlaşılmaktadır. Eğitimini Bağdat ve civarında tamamladığı tahmin edilmekle beraber nerelerde ve kimlerden dersler aldığı hakkında bir bilgimiz yoktur. Bağdat’ın fethinden sonra babasının Bağdat’a yerleştiği onun da Bağdat’ta doğup büyüdüğü tahmin edilmektedir. [1]Babasının Bağdat Fethinde sonra Bağdat’a, Beylerbeyi tayin edilen Ayas Paşa’nın adamı olduğu Ahdi’nin Gülşen’i Şuarasında kayıtlıdır. [2] Keşfüz-zunun da ise Babasının ismi Mehmet olarak belirtilir ve Anadolu!’dan geldiği yazılmıştır.[3] Elli yaşlarında Bağdat’ta bulunduğu, 1585 yılında Bağdat’a defterdar olarak tayin edilen Gelibolulu Âlî’ye yazdığı kasidesinden anlaşılmaktadır.[4] Kaynaklar onun seyahate düşkün olduğunu, farklı yerleri görmekten büyük zevk aldığını gittiği yerlerde devrin ileri gelenleri ile dostluklar kurduğunu belirtirler. Ancak kimlerle dostluk kurduğu yolunda bilgiler sınırlıdır. Hayatı hakkında sınırlı şeyler bildiğimiz Ruhi’nin birçok yeri gezip dolaştıktan sonra onun Bağdat yakınlarındaki Necef ve Kerbela, sonra Şam, Erzurum, Hicaz hatta İstanbul ve Konya’da bulunduğunu, yolculuğunun Şam’da noktalandığını ve ömrünün sonuna kadar orada kaldığını belirtir. [5]Ruhî, ömrünün son yıllarını geçirdiği Şam’da oraya kadı olarak tayin edilen ünlü rubai şairi Azmizade Hâletî (ö. 1631) ile iki yıl (1602-1604) birlikte çalışmış ve Şam’da ölmüştür (1014/1605-1606). [6