Fantastik
İngilizce: Fantastic. Fantastik kelimesi dilimize İngilizceden girmiş sözlük anlamı: Gerçekte var olmayan, gerçek olmayan, hayalî. XVIII. yüzyıldan başlayarak Fransa'da gelişen bir edebî tür. Şeklindedir. Bu sözcük önceleri edebiyatla ilgili bir terim iken diğer sanat dallarında da kullanılan bir terim iken “ hayal gücüyle yaratılan, düş ve bilinçaltı yoluyla gerçeküstü olay veya betimlemelere dayanılarak yaratılan tüm sanat yapıtları” için kullanılan bir terim haline gelmiştir. Bu nedenle sözcüğün anlamı, garip, tuhaf, acayip; mantıksız; kaprisli, hayalperest anlamlarına da gelecek şekilde genişlemiştir.
Bu tip anlamlara gelebilecek konularda üretilmiş edebi eser, film, resim, heykel, imajlara vb fantastik denmektedir.
Fantastik Edebiyat: (Fantezi edebiyatı ) Fantezi konular işleyen edebi eserlerdir. Bu tip edebi eserlerde olaylar, kişiler, mekânlar vb gerçeklikten uzak, hatta gerçekliğe aykırı; masal özellikleri taşıyan edebi eserlerdir. Bu nedenle destan, masal, fabl, Gotik edebiyat ( acayip, tuhaf, korkunç, gerçeğe aykırı edebiyat ) , korku ve heyecanı öne çıkaran vampir öyküleri gibi olayları ele alan eserler; bilim kurgu türündeki eserler fantastik edebiyat ürünleri sayılır.
Basit tarifi ile doğaüstü, gerçekdışı unsurlar barındıran her eser fantastik edebiyat içine de görülebilir. Vampirli, olağanüstülü bir polisiye roman, bilim kurgu ile desteklenen tarihi romanı, vampir, cadı, dev vb ile süslü korku türünden bir hikâye, roman veya drama, dünya dışı varlıklar arasında yaşanan bir aşk romanı vb bir fantastik eserdir.
Bu manada, “Yüzüklerin Efendisi” Tolkıen ” , “ Harry Potter “,”, C. S. Lewis’in Narnia Günlükleri , Faust, ,Goethe ,” The Hobbit “ J.R.R. Tolkien, “Dönüşüm ” , F. Kafka, “1984” George Orwell, “Gulliver'in Gezileri ”, Jonathan Swift, “ Hayvan Çiftliği” George Orwel, “Mesaj” ,Carl Sağan, “ Doktor Jivago” Boris Pasternak, “AÇLIK OYUNLARI “SUZANNE COLLINS, “ Sofi’nin Dünyas” Jostein Gaarder; “Kan Tünelleri “, “ Vampirin Asistanı ” Darren Shan ; “Frankenstein ” Mary Godwin Shelley, “Cesur Yeni Dünya “ Aldous Huxley, “Gergedan” Eugen Ionescu vb bu tarzda yazılmış, roman ve tiyatro eserleridir.
Fantezi edebiyatının okuru hayali mekânlara, olaylara ve gerçeklik ilgisi olmayan tip ve karakterlere götürür. Fantastik edebiyatı kullanan Goethe , George Orwell , Franz Kafka , Boris Pasternak gibi yazarlar gerçeklik sınırlarında anlatamayacakları durum düşünce ve diğer içeriklerini anlatmak için alternatif bir yöntem olarak kullanmışlardır. Buna rağmen kimi yazarların sadece piyasa da pazar bulabilmek gerekçesi ile bu yola başvurdukları söylenebilir. Vampir, Kurt adam, vb türündeki romanlar sadece satılmak amacını taşıyan fantastik eserlerdir.
Fantastik Edebiyat "Gerçeklik" dâhilinde "Gerçekçi" olmayandır.
Fantastik Edebiyatın Tarihçesi
İlk örnekleri Antik Yunan Latin edebiyatında görülür. Tehopompus’un Meropoliler Ülkesi, Anatonius Diyogenes’in “ Tülenin Ötesinde Görülen Olağanüstü Şeyler “ adlı kitapları bu türün ilk örnekleridir. Endülüs Emevileri devrinde yaşayan İbn Tufeyl’in yazmış olduğu ve dünya edebiyatının ilk modern romanı dahi sayılabilecek olan Hay Bin Yakzan adlı romanı ilk örnekler arasındadır.
İran ve Arap Edebiyatında manzum olarak yazılan Vamuk u Azra , Genceli Nizami’nin yazmış olduğu İskendername ve Heft Peyker romanları ile içerisinde bir çok manzum fantastik hikayeler bulunan Mahzen’ül Esrar adlı eserleri, daha sonraki dönemlerde çeşitli zamanlarda çeşitli yazarlar tarafından defalarca kaleme alınan mesnevi tarzındakiCemşid ü Hurşid, Ferruh ile Hümâ, Varka ve Gülşah, Câmasbnâmeler gibi mesneviler, konuları itibarı ile Fantastik edebiyat türüdür, F. Attar’ın Mantık’ut Tayr adlı eseri doğu edebiyatının en önemli eserlerinden de biridir.
Ortaçağda Kepler’in “ Somnium” rüya adlı eseri, Cyrano de Bergerac’ın “ Öteki Dünya” adlı eserlerinden sonra Geothe’nin Faust’u, Frankenstein Mary Godwin Shelley, Gulliver'in Gezileri , Jonathan Swift, , Doktor Jivago , Boris Pasternak adlı eserler bu türün yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır.
Divan edebiyatında yazılmış pek çok diğer mesnevi fantastik edebiyat özelliği gösterir. Divan edebiyatındaki Mesneviler dışında Fantastik edebiyatın ilk örnekleri sayılabilecek eser Giritli Aziz Efendi’nin Muhayyelat-ı Aziz Efendi adlı eseridir. Tanpınar’ın “ Abdullah Efendi’nin rüyaları adlı eseri de çağdaş edebiyatımızda bir örnek olmaktadır.
Yorumlar 0
Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu sen yap!