Mezîd Nedir ve Aruz Vezninde Mezîd
Osmanlıca yazılışı: mezîd : مزيد
Mezîd sözcüğü Arapça kökenlidir. (Ar. zeyd – ziyāde “artmak, çoğalmak”tan mezіd) Sözlüklerdeki anlamları : Artmış, çoğalmış, büyümüş [1] Ziyade etme.[2]
Dilbilgisi Terimi Olarak Mezid:
Arapçada asıl köküne başka harf veya harfler eklenmek suretiyle çatısı değiştirilmiş , aslına harf ilâve olunmuş fillere mezid denir. (fiil).[3]
Rübâî mezîdün fîh: kendisine zait harf" ilâve edilmiş aslî dört harfli mastar.
Sülâsî mezîdün fîh: kendisine zait harf ilâve edilmiş aslî üç harfli mastar. [4]
Mezid etmek (eylemek): Arttırmak, çoğaltmak, ziyadeleştirmek:
Kıl duâ sâkiyâ ki etsin ömrünü Mevlâ mezîd (Şeyhülislâm Yahyâ) [5]
Mezîdün-fîh: Asıl köke harf ilâve edilerek elde edilmiş asli masdar (kelime)
ARUZ VEZNİNDE MEZİD
Mezid sözcüğü aruz vezninde ve kafiye bilgisinde de bir terim olarak kullanılır.
Eski devirde eski kafiyeciler kafiyeleri revi ( kafiyede son harf) te’sis, ( reviden önceki harf) dahil, ( revi ile te’sis arasındaki harf) , ridf, ( reviden önce bulunan elif, vav, y imla harflerinden biri) )kayd ( revinin üst tarafında bulunan harf, mukayyed) huruc ( vasıldan sonra gelen harf) Mezid,( huruçtan sonra gelen harf) Naire ( mezidden sonra gelen harftir.
Dokuz türlü kafiye harflerinden birisi olan mezid, huruçtan sonra gelen kafiye harfine denir. [6]
Murabba’ Kâfiye Bâ-Redif ü Vasl u Hurûc u Mezîd În-câ Hâ Revî vü Elif
Zamanımız sühân- efrûzdur zebânımızın
Zebânımız hikem – âmûzudur zamân ınımızın
Beytinde kafiyelerin en sonundaki ( n ) meziddir.
Mezid, sözcüğü edebiyatta kendi sözcük anlamı ile de kullanılır.
Rü’yet-i rûyun ile ‘aşkum mezîd olsun da gör
Tur hele tur âteş-i ‘aşkum şedîd olsun da gör
Dünü ferruh günü saîd olsun
Günde bir memleket mezîd olsun (Şeyhî).
İLGİLİ LİNKLERİMİZ
KAYNAKÇA
0
0
Yorum Yapmak için Kayıt Olun veya Giriş Yapın